ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Qatlamlar bilan ishlash

Darslar 24 · 1 ta dars · D.T. Kamaltdinova, D.M. Sayfurov. Informatika va axborot texnologiyalari 5-sinf (umumiy tahriri F.M. Zakirova). «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
24

Qatlamlar bilan ishlash

Darslik: 79–81-betlar
MaqsadQatlam nima ekanini tushuntiradi, yangi qatlam yaratadi, ularni ko‘rinmas qiladi, tartibini o‘zgartiradi va birlashtiradi.
Yangi so‘zlar
qatlam · layer: a transparent sheet laid over the picturefon qatlami · background layer: the bottom layerbirlashtirish · merge: join layers into oneko‘rinish belgisi · visibility checkbox: shows or hides a layer
Tushuntirish

Qatlam – rasm ustiga qo‘yiladigan shaffof varaq. Har bir qatlamda alohida rasm chizish mumkin, qatlamlar esa bir-birining ustida turadi: yuqoridagi qatlam pastdagisini yopadi, lekin qatlamning bo‘sh joylari shaffof bo‘lgani uchun pastdagi ko‘rinib turadi. Foydasi shundaki, bir qatlamdagi narsani boshqalarga tegmasdan siljitish, o‘chirish yoki bo‘yash mumkin. Qatlamlar oynasining pastida tugmalar bor: yangi qatlam qo‘shish (Ctrl+Shift+N), o‘chirish, nusxa olish, pastdagi bilan birlashtirish, yuqoriga yoki pastga siljitish, xususiyatlar. Har bir qatlam yonidagi belgi uni ko‘rinmas yoki ko‘rinadigan qiladi. Fonga rang berish uchun eng pastki qatlam tanlanadi. Qatlamlar birlashtirilganda ular bitta rasmga aylanadi va keyin ularni ajratib bo‘lmaydi, shuning uchun avval qatlamli (.pdn) nusxani saqlab qo‘ying, so‘ng PNG yoki JPEG ga saqlang.

★Esda tuting
Yuqori qatlam pastkisini yopadi, lekin uning bo‘sh joylari shaffof — pastki qatlam ko‘rinadi.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Kartondan yasalgan sahnada eng orqada tog‘ rasmi, o‘rtada daraxt, oldinda qahramon turibdi. Orqadagi rasmni almashtirsangiz, oldingilar buzilmaydi. Grafik muharrirdagi qatlamlar ham shunday ishlaydi.

Kim ishlatadi

Multiplikator qatlamlar bilan harakatli sahna yasaydi, dizayner plakatning qismlarini alohida tahrirlaydi, teatr rassomi sahna bezagini qatlam-qatlam tayyorlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Kitobdagi rasm ustiga yupqa qog‘oz qo‘ying va undagi bitta narsani qalamda ko‘chiring; qog‘ozni olganingizda kitobdagi rasm o‘zgarmaganini ko‘ring.

Namunalar
QatlamMazmuni
3 (yuqori)quyosh
2tog‘lar
1 (fon)osmon
Manzara: 1-qatlam – osmon (fon); 2-qatlam – tog‘lar; 3-qatlam – quyosh. Quyoshni tog‘lar ortiga yashirish uchun 3-qatlamni 2-qatlam ostiga tushiramiz.
Rasmda fon + 3 ta qatlam bor, jami 4 ta. Ikkitasini birlashtirsak, 4 – 1 = 3 ta qatlam qoladi.
Sinfda faoliyat

«Shaffof varaqlar»: o‘qituvchi shaffof plyonkalarga chizilgan rasmlarni (daraxt, uy, quyosh) stol ustiga qo‘yadi; bolalar tartibni o‘zgartirib, rasm qanday o‘zgarishini kuzatadi va buni qatlamlar bilan taqqoslaydi.

Mashq
1
Qatlam nima va u nima uchun foydali?
2
Yangi qatlam yaratish klavishlari qaysi?
3
Rasmda fon va 5 ta qatlam bor. Ikkita qatlam birlashtirilsa, qancha qatlam qoladi (fon bilan)?
4
Nima uchun qatlamli rasmni birlashtirishdan oldin .pdn kabi formatda ham saqlash kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliXavfsiz tabrik kartasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →