☰ Mundarija · Informatika

Scratchda shakllar chizish

Darslar 32 · 1 ta dars · D.T. Kamaltdinova, D.M. Sayfurov. Informatika va axborot texnologiyalari 5-sinf (umumiy tahriri F.M. Zakirova). «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
32

Scratch muhitida shakllar yaratish

Darslik: 103–105-betlar
MaqsadPero (Pen) bloklari yordamida sprayt iz qoldirib kvadrat, uchburchak va boshqa shakllar chizadi; burilish burchagini hisoblaydi.
Yangi so‘zlar
pero (Pen) · the Pen extension: lets a sprite draw linespero tushir / ko‘tar · pen down / pen upkoordinata · coordinate: x and y that show a point on the stageburilish burchagi · the angle the sprite turns at each corner
Tushuntirish

Dasturlashda rasm uskunalar bilan emas, buyruqlar bilan chiziladi. Scratchda chizish uchun «Pero» (Pen) qo‘shimchasini ulaymiz: dastur oynasining pastki chap burchagidagi «qo‘shimcha qo‘shish» tugmasi orqali Pen tanlanadi. «Peroni tushir» (pen down) bloki sprayt ortidan iz qoldiradi, «peroni ko‘tar» (pen up) esa chizishni to‘xtatadi. «Peroning rangini o‘rnat» va «peroning qalinligini o‘rnat» bloklari chiziq ko‘rinishini o‘zgartiradi, «hammasini tozala» sahnani tozalaydi. Chizishni sahna markazidan boshlash uchun «x: 0 y: 0 ga bor» ishlatiladi. Shaklni chizish uchun yurish va burilish ketma-ket takrorlanadi: kvadrat – «4 marta takrorla: 80 qadam yur, 90 gradusga bur». Uchburchak (teng tomonli) – 3 marta, har safar 120° ga burilib; olti burchak – 6 marta, 60° ga burilib. Qoida: muntazam ko‘pburchakda burilish burchagi 360° ni burchaklar soniga bo‘lish bilan topiladi. Spraytning o‘zi ko‘rinmasin desangiz, «yashir» (hide) blokini qo‘ying.

Namunalar
Kvadrat: yashil bayroq → peroni tushir → 4 marta takrorla [80 qadam yur, 90° ga bur]. Burchak: 360 : 4 = 90.
Gul naqshi: «36 marta takrorla [kvadrat chiz, 10° ga bur]» – kvadrat har safar 10° burilib chiziladi, 36 × 10 = 360° da aylana naqsh hosil bo‘ladi.
Sinfda faoliyat

«Qog‘ozdagi sprayt»: bolalar doskadagi buyruqlarga qarab, katakli daftarda «sprayt» bo‘lib qalam bilan chizadi (4 marta: 5 katak yur, o‘ngga 90° bur). Natija kvadrat chiqishi kerak. So‘ng Scratchda tekshiriladi.

Mashq
1
«Peroni tushir» va «peroni ko‘tar» bloklari nima qiladi?
2
Muntazam uchburchak va oltiburchak uchun burilish burchaklari qanday?
3
Muntazam beshburchak chizishda har bir burilish necha gradus (360 : 5)?
4
Nima uchun kvadrat chizishda 90° ga 4 marta burilamiz?