Darslar 1 · 1 ta dars · D.T. Kamaltdinova, D.M. Sayfurov. Informatika va axborot texnologiyalari 5-sinf (umumiy tahriri F.M. Zakirova). «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
1
Kompyuter xonasida xavfsizlik texnikasi qoidalari va sanitariya-gigiyena talablari
Darslik: 5–8-betlar
MaqsadKompyuter xonasidagi xavfsizlik qoidalarini va to‘g‘ri o‘tirish hamda ko‘zni asrash talablarini biladi va ularga amal qiladi.
Yangi so‘zlar
xavfsizlik texnikasi · safety rules for working with equipmentsanitariya-gigiyena · hygiene: cleanliness and healthy working habitselektr toki · electric current that powers the computerko‘z mashqlari · eye exercises that rest the eyes
Tushuntirish
Kompyuter, xuddi boshqa elektr asboblari kabi, elektr toki bilan ishlaydi, shuning uchun u bilan ehtiyot bo‘lib ishlash kerak. Kompyuter xonasiga faqat o‘qituvchining ruxsati bilan kiriladi va o‘qituvchi aytgan vazifa bajariladi. Kompyuter yoqilgan paytda sim, rozetka va ulagichlarga tegmaslik, xonaga ovqat va ichimlik olib kirmaslik kerak. Sozlamalarni o‘zboshimchalik bilan o‘zgartirib, qurilmani buzib qo‘ymaslik, biror muammo bo‘lsa, darhol o‘qituvchiga aytish lozim. Sog‘liq uchun orqani to‘g‘ri tutib o‘tirish, ko‘zdan ekrangacha taxminan 50–60 cm masofa qoldirish, kuniga bir necha soatdan ortiq ishlamaslik va har 20 daqiqada ko‘zga dam berish tavsiya etiladi. Ish tugagach qo‘llarni sovunlab yuvish ham odat bo‘lsin.
Namunalar
Dilnoza ishlayotganda monitor chetidagi sim bo‘shab qolganini ko‘rdi. U simga tegmadi, qo‘lini ko‘tarib o‘qituvchini chaqirdi. Bu «simlarga tegmaslik» va «muammo bo‘lsa, o‘qituvchiga aytish» qoidalariga mos.
Dars 40 daqiqa davom etadi. Har 20 daqiqada Bobur ekrandan uzoqqa, deraza tomonga qarab ko‘zini dam oldiradi, ko‘zni yumib-ochadi va boshni sekin burib mashq qiladi.
Sinfda faoliyat
«To‘g‘ri yoki noto‘g‘ri?» o‘yini: o‘qituvchi rasm yoki holatni ko‘rsatadi (suv bilan kirish, orqani egib o‘tirish, qo‘lni ko‘tarib so‘rash). Bolalar «to‘g‘ri» (qo‘l ko‘tarish) yoki «noto‘g‘ri» (o‘rnidan turmasdan bosh chayqash) deb javob beradi va sababini aytadi.
Mashq
1
Kompyuter xonasiga qachon kirish mumkin?
Faqat o‘qituvchining ruxsati bilan.
2
Ko‘zdan monitorgacha masofa taxminan necha santimetr bo‘lishi kerak?
50–60
3
Kompyuter yoqilganda sim va rozetkalarga nega tegmaslik kerak?
Chunki elektr toki xavfli: odamga zarar yetkazishi, qurilmani buzishi mumkin.
4
Sinfdoshingiz kompyuter yonida suv ichayotganini ko‘rdingiz. Nima qilasiz?
Ehtiyotkorlik bilan eslataman: ichimlik suyuqlik to‘kilsa, qurilma buziladi va tok urishi mumkin. Kerak bo‘lsa o‘qituvchiga aytaman.