☰ Mundarija · Informatika

Scratchda sodda multfilm yaratish

Darslar 33 · 1 ta dars · D.T. Kamaltdinova, D.M. Sayfurov. Informatika va axborot texnologiyalari 5-sinf (umumiy tahriri F.M. Zakirova). «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
33

Scratch muhitida sodda multfilmlar yaratish

Darslik: 106–108-betlar
MaqsadMultfilm ssenariysini rejalashtiradi, bir nechta sprayt, fon, harakat va ovoz yordamida sodda multfilm loyihasini tayyorlaydi va saqlaydi.
Yangi so‘zlar
multfilm · cartoon: a film made of drawn or computer picturesssenariy · scenario: the plan of events of a filmnusxa olish (Duplicate) · duplicate: make a copy of a sprite with its scriptmasshtab (o‘lcham) · size of a sprite in per cent
Tushuntirish

Multfilm – rasm yoki kompyuter grafikasi yordamida yaratiladigan film. Unda rasm, harakat, tovush, musiqa va ssenariy (voqealar rejasi) birlashadi; ssenariydagi voqealar ketma-ketligi dasturdagi buyruqlar ketma-ketligiga o‘xshaydi. Scratchda multfilm quyidagicha tayyorlanadi: avval ssenariy yoziladi (qahramonlar, fon, nima sodir bo‘ladi); keyin fon va spraytlar tanlanadi; har bir qahramon uchun skript tuziladi (harakat, kostyumlar, takrorlash, ovoz); natija tomosha qilinadi va tuzatiladi. Bir xil harakatli ikkinchi qahramon kerak bo‘lsa, spraytga o‘ng tugma bosib «nusxa olish» (duplicate) ni tanlash qulay – skript ham ko‘chadi; keyin uning kostyumi rangi, o‘lchami (masalan, 70%) va joyini o‘zgartirasiz. Sprayt bir joydan boshqasiga «sirpanib o‘t» (glide) bloki bilan silliq harakatlanadi. Loyihani saqlang. Internetda ulashmoqchi bo‘lsangiz, avval o‘qituvchi yoki ota-onangiz bilan kelishing, tavsifda ismingiz, maktabingiz yoki manzilingizni yozmang va boshqalarning loyihasidan olgan qismlar uchun muallifni ko‘rsating.

Namunalar
«Kosmos» multfilmi. Ssenariy: 1) fon – yulduzli osmon; 2) ikkita raketa pastdan yuqoriga uchadi; 3) ikkinchi raketa birinchisidan kichikroq. Ikkinchi raketa: nusxa olinadi, o‘lchami 60%, rangi o‘zgartiriladi; musiqa fonda chalinadi.
Sprayt 3 soniyada x = –150 dan x = 150 gacha sirpanib o‘tadi. U 150 – (–150) = 300 birlikka siljiydi, ya’ni soniyada 100 birlik.
Sinfda faoliyat

«Ssenariy ustaxonasi»: guruhlar 4–5 kadrli (rasm va 1 jumla) multfilm ssenariysini daftarda chizadi va boshqa guruhga beradi; ular uni Scratchda ijro etadi.

Mashq
1
Multfilm ssenariysi nima?
2
Ikkinchi qahramonni tezda qanday yaratish mumkin?
3
Sprayt 4 soniyada 400 birlik sirpandi. Tezligi soniyasiga qancha?
4
Nima uchun multfilmni internetga qo‘yishdan oldin kattalar bilan kelishish va shaxsiy ma’lumot yozmaslik kerak?