☰ Mundarija · Informatika

Sodda animatsiya dasturini yaratish

Darslar 29 · 1 ta dars · D.T. Kamaltdinova, D.M. Sayfurov. Informatika va axborot texnologiyalari 5-sinf (umumiy tahriri F.M. Zakirova). «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
29

Sodda animatsiya dasturini yaratish

Darslik: 94–97-betlar
MaqsadAnimatsiya nima ekanini tushuntiradi; harakat, burilish va takrorlash bloklaridan sodda skript tuzib, spraytni sahna bo‘ylab harakatlantiradi.
Yangi so‘zlar
animatsiya · animation: making pictures appear to movetakrorlash bloki · repeat block: runs the blocks inside it several timesyo‘nalish (gradus) · direction in degrees: 0 up, 90 right, 180 down, –90 leftchetga yetsa, qayt · if on edge, bounce
Tushuntirish

Animatsiya – fransuzcha «jonlantirish» ma’nosini bildiradi: rasm yoki obyektlar harakatlanayotgandek ko‘rinadi. Kompyuterda bu sprayt joyini ketma-ket kichik qadamlar bilan o‘zgartirish yoki kostyumlarini tez almashtirish orqali amalga oshiriladi. Skript odatda «Hodisalar» (Events) toifasidagi «yashil bayroqcha bosilganda» bloki bilan boshlanadi, uning ostiga «Harakat» (Motion) bloklari ulanadi: «10 qadam yur», «15 gradusga bur», «yo‘nalishni 90 ga o‘rnat», «x, y ga bor». Yo‘nalish gradusda beriladi: 0 – yuqoriga, 90 – o‘ngga, 180 – pastga, –90 (ya’ni 270) – chapga. «Chetga yetsa, qayt» bloki spraytni sahna chetidan qaytaradi. «Takrorlash» (Repeat) bloki ichidagi buyruqlarni belgilangan marta bajaradi, «Doimo» (Forever) esa to‘xtatilguncha takrorlaydi. Masalan, «5 marta takrorla: 20 qadam yur» spraytni jami 5 × 20 = 100 qadam yurgizadi. Skriptni ishga tushirib, natijani kuzating va kerak bo‘lsa sonlarni o‘zgartiring.

Namunalar
Skript: yashil bayroqcha bosilganda → «doimo takrorla»: 10 qadam yur; chetga yetsa, qayt. Mushukcha sahnaning bir chetidan boshqasiga borib-kelaveradi, chunki 480 birlik kenglikni taxminan 48 marta 10 qadamda bosib o‘tadi.
Aylanuvchi sprayt: «24 marta takrorla: 15 gradusga bur». 24 × 15 = 360 gradus – sprayt to‘liq bir aylanish qiladi.
Sinfda faoliyat

«Jonli skript»: sinf guruhlarga bo‘linadi; bir bola skript o‘rniga «sprayt» bo‘lib, doskadagi buyruqlarga (10 qadam, burilish, takrorlash) ko‘ra xonada harakatlanadi. Keyin skript Scratchda tekshiriladi.

Mashq
1
Animatsiya nima va kompyuterda qanday hosil qilinadi?
2
Yo‘nalish 0, 90, 180 va –90 gradus qaysi tomonlarga mos?
3
«8 marta takrorla: 15 qadam yur» spraytni jami necha qadam yurgizadi?
4
Nima uchun «Doimo» o‘rniga «Takrorlash» blokidan foydalanish ba’zan yaxshiroq?