ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Sodda animatsiya dasturini yaratish

Darslar 29 · 1 ta dars · D.T. Kamaltdinova, D.M. Sayfurov. Informatika va axborot texnologiyalari 5-sinf (umumiy tahriri F.M. Zakirova). «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
29

Sodda animatsiya dasturini yaratish

Darslik: 94–97-betlar
MaqsadAnimatsiya nima ekanini tushuntiradi; harakat, burilish va takrorlash bloklaridan sodda skript tuzib, spraytni sahna bo‘ylab harakatlantiradi.
Yangi so‘zlar
animatsiya · animation: making pictures appear to movetakrorlash bloki · repeat block: runs the blocks inside it several timesyo‘nalish (gradus) · direction in degrees: 0 up, 90 right, 180 down, –90 leftchetga yetsa, qayt · if on edge, bounce
Tushuntirish

Animatsiya – fransuzcha «jonlantirish» ma’nosini bildiradi: rasm yoki obyektlar harakatlanayotgandek ko‘rinadi. Kompyuterda bu sprayt joyini ketma-ket kichik qadamlar bilan o‘zgartirish yoki kostyumlarini tez almashtirish orqali amalga oshiriladi. Skript odatda «Hodisalar» (Events) toifasidagi «yashil bayroqcha bosilganda» bloki bilan boshlanadi, uning ostiga «Harakat» (Motion) bloklari ulanadi: «10 qadam yur», «15 gradusga bur», «yo‘nalishni 90 ga o‘rnat», «x, y ga bor». Yo‘nalish gradusda beriladi: 0 – yuqoriga, 90 – o‘ngga, 180 – pastga, –90 (ya’ni 270) – chapga. «Chetga yetsa, qayt» bloki spraytni sahna chetidan qaytaradi. «Takrorlash» (Repeat) bloki ichidagi buyruqlarni belgilangan marta bajaradi, «Doimo» (Forever) esa to‘xtatilguncha takrorlaydi. Masalan, «5 marta takrorla: 20 qadam yur» spraytni jami 5 × 20 = 100 qadam yurgizadi. Skriptni ishga tushirib, natijani kuzating va kerak bo‘lsa sonlarni o‘zgartiring.

0°90°180°–90°
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Mashg‘ulotda murabbiy «o‘n marta o‘tir-tur» deydi, o‘n marta alohida aytmaydi. Takrorlash qisqa va aniq ko‘rsatma beradi. Dasturda «takrorla» bloki xuddi shu ishni qiladi.

Kim ishlatadi

Dasturchi takrorlanuvchi ishlarni qisqa yozadi, sport murabbiyi mashqlarni takrorlar bilan beradi, multiplikator harakatni sikl bilan yaratadi.

Bugun sinab ko‘ring

Takrorlash ishlatilgan qisqa ko‘rsatma yozing («qarsak chaling, 5 marta» kabi), do‘stingiz bajarsin.

Namunalar
Boshlashdoim (to‘xtatilmaguncha)ha10 qadam yurchetga tegsa, qaytyo‘qTugatish
Skript: yashil bayroqcha bosilganda → «doimo takrorla»: 10 qadam yur; chetga yetsa, qayt. Mushukcha sahnaning bir chetidan boshqasiga borib-kelaveradi, chunki 480 birlik kenglikni taxminan 48 marta 10 qadamda bosib o‘tadi.
Aylanuvchi sprayt: «24 marta takrorla: 15 gradusga bur». 24 × 15 = 360 gradus – sprayt to‘liq bir aylanish qiladi.
Sinfda faoliyat

«Jonli skript»: sinf guruhlarga bo‘linadi; bir bola skript o‘rniga «sprayt» bo‘lib, doskadagi buyruqlarga (10 qadam, burilish, takrorlash) ko‘ra xonada harakatlanadi. Keyin skript Scratchda tekshiriladi.

Mashq
1
Animatsiya nima va kompyuterda qanday hosil qilinadi?
2
Yo‘nalish 0, 90, 180 va –90 gradus qaysi tomonlarga mos?
3
«8 marta takrorla: 15 qadam yur» spraytni jami necha qadam yurgizadi?
4
Nima uchun «Doimo» o‘rniga «Takrorlash» blokidan foydalanish ba’zan yaxshiroq?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKompost uyumi uchun joyHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →