2
Takrorlash. Ko‘p xonali sonlar bilan amallar
Darslik: 1-qism, 2-dars, 7–9-betlar
MaqsadKo‘p xonali sonlarni ustun usulida qo‘shish va ayirish; qo‘shish xossalaridan qulay hisoblashda foydalanish.
Yangi so‘zlar
ustun · columno‘rin almashtirish xossasi · commutative propertyguruhlash xossasi · associative propertyqulay usul · convenient way
Tushuntirish
Ustun usulida raqamlarni xonama-xona tagma-tag yozib, o‘ngdan chapga hisoblaymiz. Qo‘shishda qo‘shiluvchilar o‘rnini almashtirish va guruhlash mumkin: a + b = b + a, (a + b) + c = a + (b + c). Yig‘indisi yaxlit son bo‘ladigan qo‘shiluvchilarni birga olsak, hisoblash osonlashadi. Ayirishni tekshirish: ayirma + ayriluvchi = kamayuvchi.
ƒFormula
a + b = b + a
(a + b) + c = a + (b + c)
Qadamni suring: birlardan boshlaymiz
Natija: 580 245
🧺 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Bozorda sotuvchi bir xaltaga 25 ta, ikkinchisiga 75 ta olxo‘ri soldi. 25 bilan 75 darrov 100 bo‘ladi, sanash oson.
Kim ishlatadi
Sotuvchilar, quruvchilar
Bugun sinab ko‘ring
Yig‘indisi 100 bo‘ladigan ikkita son o‘ylab toping.
Namunalar
37 + 289 + 63 = (37 + 63) + 289 = 100 + 289 = 389.
1 000 − 345 − 455 = 1 000 − (345 + 455) = 1 000 − 800 = 200.
Sinfda faoliyat
«Yaxlit juftlik»: kartochkalarga 37, 63, 375, 625, 120, 880 kabi sonlar yozilgan. Bolalar yig‘indisi 100 yoki 1 000 bo‘ladigan juftliklarni topadi.
Mashq
1
Qulay usulda hisoblang: 203 + 456 + 197.
856
2
12 345 + 8 679 ni ustun usulida hisoblang.
21024
3
50 000 − 17 384 ni hisoblang.
32616
4
Do‘kon dushanba kuni 24 750 so‘m, seshanba kuni 31 680 so‘m, chorshanba kuni 18 570 so‘m tushum oldi. Uch kunda jami necha so‘m tushum bo‘lgan?
75000