ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Prizma yoyilmasi, piramida

Darslar 121–123 · 3 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
117

Prizma va uning yoyilmasi

Darslik: 4-qism, 117-dars, 28–30-betlar
MaqsadPrizma yoyilmasi: asoslar va yon yoqlar; yon sirt va to‘la sirt yuzi.
Yangi so‘zlar
yoyilma · netyon sirt · lateral (side) surfaceto‘la sirt · total surfaceasos perimetri · perimeter of the base
Tushuntirish

Prizmaning yoyilmasi ikkita asosdan va yon yoqlardan iborat. Yon yoqlar bir-biriga yopishgan to‘g‘ri to‘rtburchaklar tasmasini hosil qiladi. Uchburchakli prizmaning yoyilmasi: 2 ta uchburchak va 3 ta to‘g‘ri to‘rtburchak; beshburchakli prizmaniki: 2 ta beshburchak va 5 ta to‘g‘ri to‘rtburchak. Yon sirt yuzi = asos perimetri × prizma balandligi. To‘la sirt yuzi = 2 ta asos yuzi + yon sirt yuzi.

PrizmaAsoslarYon yoqlar
uchburchakli23
to‘rtburchakli24
beshburchakli25
4×34×23×24×23×24×3

S = 2·(12 + 8 + 6) = 52

6 ta yoq: ikkitadan bir xil

📦 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Qadoq zavoddan yassi holda keladi va buklanib quti bo‘ladi. Yassi shakl yoyilma deyiladi.

Kim ishlatadi

Qadoq dizaynerlari, bosmaxonachilar

Bugun sinab ko‘ring

Qutiga qarang va uning yassi qog‘ozi yopishtirilgan chetini toping.

Namunalar
4 cm4 cm10 cm
Asosi kvadrat (4 cm), balandligi 10 cm prizma: asoslar 2 × 16 = 32 cm², yon sirt 16 × 10 = 160 cm², to‘la sirt 192 cm².
Uchburchakli prizmaning har bir yon yog‘i 5 cm × 12 cm: yon sirt 3 × 60 = 180 cm².
Sinfda faoliyat

«Yoyilmani yasa»: bolalar katakli qog‘ozda uchburchakli prizma yoyilmasini chizadi, qirqadi (kattalar yordamida), buklaydi va yelimlaydi.

Mashq
1
Uchburchakli prizma yoyilmasi nechta bo‘lakdan iborat (asoslar va yon yoqlar)?
2
Beshburchakli prizma yoyilmasida nechta to‘g‘ri to‘rtburchak bor?
3
Uchburchakli prizmaning har bir asosi 6 cm², uchta yon yog‘ining har biri 20 cm². To‘la sirti yuzi necha cm²?
4
Kvadrat asosli prizmaning har bir yon yog‘i 8 cm × 15 cm to‘g‘ri to‘rtburchak. Yon sirt yuzi necha cm²?
5
Asosi tomoni 4 cm kvadrat, balandligi 10 cm prizmaning to‘la sirti yuzi necha cm²?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliPiramida toshlari qanday ko‘chgan?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →