6
Takrorlash. Formulalar
Darslik: 1-qism, 6-dars, 19–21-betlar
MaqsadNarx, miqdor va qiymat formulalarini hamda perimetr, yuz, hajm formulalarini takrorlash.
Yangi so‘zlar
formula · formulanarx · pricemiqdor · quantityqiymat · cost (value)
Tushuntirish
Formula – kattaliklar orasidagi bog‘lanishning harflar bilan yozilishi. Qiymat C, narx a, miqdor n bo‘lsa: C = a × n, a = C : n, n = C : a. Formulaga harflar o‘rniga sonlarni qo‘yib, noma’lum kattalikni topamiz. To‘g‘ri to‘rtburchak uchun P = (a + b) × 2, yuz S = a × b; to‘g‘ri burchakli parallelepipedning hajmi V = a × b × c.
| Topamiz | Formula |
|---|---|
| Qiymat | C = a × n |
| Narx | a = C : n |
| Miqdor | n = C : a |
| Perimetr | P = (a + b) × 2 |
| Yuza | S = a × b |
| Hajm | V = a × b × c |
qiymat C = 40 so‘m
Ko‘paytirish: jami = bir qism × qismlar soni; bo‘lish — teskari amal
🥜 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
To‘rtta bir xil xalta yong‘oq jami 20 000 so‘m turadi. Bitta xalta 20 000 : 4 = 5 000 so‘m.
Kim ishlatadi
Kassirlar, hisobchilar
Bugun sinab ko‘ring
Tasavvur qiling: 3 ta bir xil bulochka 6 000 so‘m. Bittasi qancha?
Namunalar
a = 4 500 so‘m, n = 8 bo‘lsa, C = 4 500 × 8 = 36 000 so‘m.
C = 84 000 so‘m, n = 12 bo‘lsa, a = 84 000 : 12 = 7 000 so‘m.
Sinfda faoliyat
«Bozor o‘yini»: bir bola sotuvchi, ikkinchisi xaridor. Sotuvchi narx va miqdorni aytadi, xaridor qiymatni formula bilan hisoblaydi; keyin rollar almashadi.
Mashq
1
Bir kilogramm uzum 6 500 so‘m. 12 kg uzum necha so‘m turadi?
78000
2
96 000 so‘mga narxi 8 000 so‘mdan bo‘lgan daftarlardan nechta olish mumkin?
12
3
15 ta bir xil kitob 165 000 so‘m turadi. Bitta kitobning narxi necha so‘m?
11000
4
Qutining bo‘yi 12 cm, eni 5 cm, balandligi 4 cm. Hajmi necha cm³?
240