33
Grafik
Darslik: 1-qism, 33-dars, 102–104-betlar
MaqsadGrafikni o‘qish: kattalikning vaqt o‘tishi bilan o‘zgarishini tasvirlash.
Yangi so‘zlar
grafik · grapho‘zgarish · changesiniq chiziq · broken lineharorat · temperature
Tushuntirish
Grafik – ma’lumotlarning to‘g‘ri, siniq yoki egri chiziq shaklidagi tasviri. U kattalik teng vaqt oralig‘ida qanday o‘zgarishini ko‘rsatadi. Masofa–vaqt grafigida koordinatasi boshidan chiqqan to‘g‘ri chiziq bir xil tezlikda harakatni, gorizontal kesma esa to‘xtashni bildiradi. Grafik nuqtalaridan eng katta va eng kichik qiymatni, o‘zgarishni va o‘rtacha qiymatni topamiz.
Namunalar
Besh kun tushlikdagi harorat: 12°, 15°, 14°, 18°, 16°. Eng yuqorisi 18°; o‘rtacha (12 + 15 + 14 + 18 + 16) : 5 = 15°.
Avtomobil: 2 soatda 80 km, 3-soatda 80 km joyida (to‘xtadi), 5-soatda 160 km. To‘xtash 1 soat; keyin 80 km ni 2 soatda – 40 km/h.
Sinfda faoliyat
«Grafikni jonlantiramiz»: bolalar masofa–vaqt grafigi bo‘yicha harakatni ko‘rsatadi (tez yurish, sekin yurish, to‘xtash), sinfdoshlari grafikni chizadi.
Mashq
1
Besh kun tushlikdagi harorat grafikda 12°, 15°, 14°, 18°, 16° ni ko‘rsatadi. Eng yuqori harorat necha gradus?
18
2
Shu besh kundagi o‘rtacha harorat necha gradus?
15
3
Velosipedchi grafigi to‘g‘ri chiziq: 4 soatda 60 km. Uning tezligi necha km/h?
15
4
Avtomobil grafigida 2-soatdan 3-soatgacha gorizontal kesma bor. U necha soat to‘xtab turgan?
1