77
Kattaliklarning qismlari
Darslik: 3-qism, 77-dars, 19–21-betlar
MaqsadKattalik birliklarini kattaroq birlikning ulushi sifatida yozish: uzunlik, massa.
Yangi so‘zlar
detsimetr · decimetresantimetr · centimetrekilogramm · kilogramgramm · gram
Tushuntirish
Kichik o‘lchov birliklari katta birliklarning ulushlari bo‘ladi. 1 m = 10 dm, demak 1 dm = 1/10 m. 1 m = 100 cm, demak 1 cm = 1/100 m. 1 mm = 1/1000 m. Xuddi shunday 1 g = 1/1000 kg. Bir necha kichik birlik katta birlikning bir necha ulushidir: 37 cm = 37/100 m.
| Kichik birlik | Ulushi |
|---|---|
| 1 dm | 1/10 m |
| 1 cm | 1/100 m |
| 1 mm | 1/1000 m |
| 1 g | 1/1000 kg |
3 m = 30 dm
1 m = 10 dm: katta birlikdan kichikka — ko‘paytiramiz
🧵 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Tikuvchi 1 m matodan 25 cm kesdi. Bu metrning 25/100 qismi, ya’ni 1/4 qismi.
Kim ishlatadi
Tikuvchilar, quruvchilar
Bugun sinab ko‘ring
50 cm metrning qaysi qismi ekanini ayting.
Namunalar
7 cm – bu 1 m ning 7/100 qismi, chunki 1 m = 100 cm.
1 kg ning 1/4 qismi: 1 000 g : 4 = 250 g.
Sinfda faoliyat
«O‘lchov chizg‘ichi»: bolalar 1 m li lenta yoki arqonni 10 teng qismga bo‘lib, har bir qism 1/10 m (1 dm) ekanini ko‘radi va turli uzunlikdagi bo‘laklarni kasr bilan yozadi.
Mashq
1
1 m ning 1/10 qismi necha santimetr?
10
2
37 cm 1 m ning qanday qismi?
37/100
3
1 kg ning 1/4 qismi necha gramm?
250
4
1 t ning 3/10 qismi necha kilogramm?
300
5
Uzunligi 2 m bo‘lgan lentaning 1/5 qismi necha santimetr?
40