129
Burchakni transportir bilan o‘lchash
Darslik: 4-qism, 129-dars, 66–68-betlar
MaqsadBurchakni transportir bilan o‘lchash: transportirni to‘g‘ri qo‘yish, shkalani o‘qish, burchak turini aniqlash.
Yangi so‘zlar
transportir · protractorshkala · scaleburchak uchi · vertex of the angleo‘lchash · measuring
Tushuntirish
Transportir bilan 0° dan 180° gacha bo‘lgan burchaklarni o‘lchash mumkin. 1) Transportir markazini burchak uchiga qo‘yamiz. 2) Transportirning 0° belgisi burchakning bir tomoni bilan ustma-ust tushsin. 3) Burchakning ikkinchi tomoni qaysi gradusni kesib o‘tganini o‘qiymiz. Transportirda ikkita shkala bo‘lsa, 0° belgisi burchakning birinchi tomoniga to‘g‘ri kelgan shkalani o‘qiymiz. Natija bo‘yicha burchak turini aniqlaymiz.
Namunalar
Ikkinchi tomon 70° dan o‘tsa, burchak 70° – o‘tkir. 104° – o‘tmas, 90° – to‘g‘ri.
Bir uchdan chiqqan ikki nur 0° dan boshlab 40° va 130° belgilarini kesib o‘tsa, ular orasidagi burchak 130° − 40° = 90°.
Sinfda faoliyat
«Burchak ustasi»: har bir bola transportir bilan daftar, stol va eshik burchaklarini o‘lchab, o‘lchovni va burchak turini yozadi; sinfdoshi tekshiradi.
Mashq
1
Burchakning ikkinchi tomoni transportirning 0° dan boshlangan shkalasida 70° dan o‘tdi. Burchak necha gradus va qanday turda?
70°, o‘tkir
2
143° li burchak qanday burchak?
o‘tmas
3
86° li burchak o‘tkirmi, to‘g‘rimi yoki o‘tmasmi?
o‘tkir
4
Bir uchdan chiqqan ikki nur 0° dan boshlab 40° va 130° belgilaridan o‘tdi. Ular orasidagi burchak necha gradus?
90
5
Transportir yordamida eng katta qanday burchakni o‘lchash mumkin (gradus)?
180