37
Masalalar yechish
Darslik: 1-qism, 37-dars, 114–116-betlar
MaqsadMatnli ifodalarni yozish va hisoblash; narx, miqdor, qiymat jadvalli masalalarni yechish.
Yangi so‘zlar
ifoda · expressionkamayuvchi · minuendayriluvchi · subtrahendqiymat · value (cost)
Tushuntirish
Matnda berilgan amalni ifoda bilan yozishda har bir hadni aniqlaymiz. «Birinchi qo‘shiluvchi 5 400, ikkinchisi 8 100 va 9 sonlarining bo‘linmasi» bo‘lsa, ifoda 5 400 + 8 100 : 9. Bo‘lish qo‘shishdan oldin bajariladi. Jadvalli masalada narx a, miqdor n va qiymat C ning bittasi noma’lum bo‘ladi: C = a × n.
ƒFormula
C = a × n
narx × miqdor = qiymat
qiymat C = 60 so‘m
Ko‘paytirish: jami = bir qism × qismlar soni; bo‘lish — teskari amal
🥚 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Oshpaz «3 qutidan 6 tadan tuxum oling, yana 2 ta qo‘shing» deydi. Raqamlarda bu 3 × 6 + 2 bo‘ladi: so‘zlar ifodaga aylandi.
Kim ishlatadi
Oshpazlar, dasturchilar
Bugun sinab ko‘ring
«7 ning ikki baravari, yana 3» ni raqamlar bilan yozing va hisoblang.
Namunalar
5 400 + 8 100 : 9 = 5 400 + 900 = 6 300.
| Mahsulot | Narx, so‘m/kg | Miqdor, kg | Qiymat, so‘m |
|---|---|---|---|
| kartoshka | 4 500 | 7 | 31 500 |
| piyoz | 6 000 | 3 | 18 000 |
Sinfda faoliyat
«Ifodani ayt»: bir bola ifodani yozadi, ikkinchisi uni so‘z bilan o‘qiydi («kamayuvchi … , ayriluvchi …»); keyin teskarisi.
Mashq
1
Birinchi qo‘shiluvchi 3 200, ikkinchisi 6 300 va 7 sonlarining bo‘linmasi. Yig‘indini toping.
4100
2
Kamayuvchi 14 000 va 40 sonlarining bo‘linmasi, ayriluvchi 268. Ayirmani toping.
82
3
5 kg kartoshka (kg i 4 800 so‘m) va 4 kg sabzi (kg i 5 500 so‘m) necha so‘m turadi?
46000
4
Maktab kutubxonasiga 1 440 ta kitob keldi: ular 15 ta va 21 ta bir xil qutida edi. Har bir qutida nechta kitob bor?
40