ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Masalalar yechish, ekologik masalalar va yakuniy dars: ma’lumotlar va diagrammalar

Darslar 38–41 · 4 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
37

Masalalar yechish

Darslik: 1-qism, 37-dars, 114–116-betlar
MaqsadMatnli ifodalarni yozish va hisoblash; narx, miqdor, qiymat jadvalli masalalarni yechish.
Yangi so‘zlar
ifoda · expressionkamayuvchi · minuendayriluvchi · subtrahendqiymat · value (cost)
Tushuntirish

Matnda berilgan amalni ifoda bilan yozishda har bir hadni aniqlaymiz. «Birinchi qo‘shiluvchi 5 400, ikkinchisi 8 100 va 9 sonlarining bo‘linmasi» bo‘lsa, ifoda 5 400 + 8 100 : 9. Bo‘lish qo‘shishdan oldin bajariladi. Jadvalli masalada narx a, miqdor n va qiymat C ning bittasi noma’lum bo‘ladi: C = a × n.

ƒFormula
C = a × n
narx × miqdor = qiymat
15151515C = p × n15 × 4 = 60

qiymat C = 60 so‘m

Ko‘paytirish: jami = bir qism × qismlar soni; bo‘lish — teskari amal

🥚 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Oshpaz «3 qutidan 6 tadan tuxum oling, yana 2 ta qo‘shing» deydi. Raqamlarda bu 3 × 6 + 2 bo‘ladi: so‘zlar ifodaga aylandi.

Kim ishlatadi

Oshpazlar, dasturchilar

Bugun sinab ko‘ring

«7 ning ikki baravari, yana 3» ni raqamlar bilan yozing va hisoblang.

Namunalar
5 400 + 8 100 : 9 = 5 400 + 900 = 6 300.
MahsulotNarx, so‘m/kgMiqdor, kgQiymat, so‘m
kartoshka4 500731 500
piyoz6 000318 000
Kartoshka 4 500 so‘m/kg, 7 kg: 31 500 so‘m; piyoz 6 000 so‘m/kg, 3 kg: 18 000 so‘m. Jami 49 500 so‘m.
Sinfda faoliyat

«Ifodani ayt»: bir bola ifodani yozadi, ikkinchisi uni so‘z bilan o‘qiydi («kamayuvchi … , ayriluvchi …»); keyin teskarisi.

Mashq
1
Birinchi qo‘shiluvchi 3 200, ikkinchisi 6 300 va 7 sonlarining bo‘linmasi. Yig‘indini toping.
2
Kamayuvchi 14 000 va 40 sonlarining bo‘linmasi, ayriluvchi 268. Ayirmani toping.
3
5 kg kartoshka (kg i 4 800 so‘m) va 4 kg sabzi (kg i 5 500 so‘m) necha so‘m turadi?
4
Maktab kutubxonasiga 1 440 ta kitob keldi: ular 15 ta va 21 ta bir xil qutida edi. Har bir qutida nechta kitob bor?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTuxum do‘konga qanday keladi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →