ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Quvlama va kechikishli harakat; yakuniy dars: sonli nur va harakat

Darslar 55–58 · 4 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
53

Quvlama harakat

Darslik: 2-qism, 53-dars, 43–45-betlar
MaqsadQuvlama harakatga doir masalalar: vaqt, tezlik va oraliqni topish.
Yangi so‘zlar
oraliq · gapquvib yetish · catching uporqadagi · the one behindoldindagi · the one ahead
Tushuntirish

Quvlama masalalarida uch kattalik bog‘langan: oraliq S, quvish tezligi v₂ − v₁ va vaqt t. S = (v₂ − v₁) × t, t = S : (v₂ − v₁), v₂ = S : t + v₁. Masalan, oraliq 30 km, 5 h da yetib olish uchun oldindagi 55 km/h bo‘lsa, orqadagi 30 : 5 + 55 = 61 km/h bilan yurishi kerak. Vaqt o‘tgach oraliq: S − (v₂ − v₁) × t.

ƒFormula
S = (v₂ − v₁) × t
v₂ – orqadagining tezligi
ABOrasidagi masofa: 60 km

quvib yetish tezligi = v₁ − v₂

Uchrashish / yetib olish vaqti: 90 : 15 = 6 soat

⛴️ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sekin qayiq 10 km oldinda, soatiga 10 km yuradi. Tezroq qayiq 15 km/h bilan keladi, har soatda 5 km yaqinlashadi va 10 : 5 = 2 soatda yetib oladi.

Kim ishlatadi

Qayiq kapitanlari, yetkazib beruvchilar

Bugun sinab ko‘ring

Bir kishi 5 qadam, ikkinchisi 3 qadam tashlasa, tezroq yurgan har navbatda qancha yutadi?

Namunalar
24 km14 km/h10 km/hAB
Oraliq 24 km, 14 va 10 km/h: 24 : (14 − 10) = 6 h.
Oraliq 40 km, 70 va 60 km/h: 3 h dan keyin 40 − (70 − 60) × 3 = 10 km.
Sinfda faoliyat

«Qanday tezlikda yetamiz?»: bolalar oraliq va vaqtni tanlab, kerakli tezlikni hisoblaydi.

Mashq
1
Orqadagi velosipedchi 14 km/h, oldindagisi 10 km/h tezlikda, oraliq 24 km. Necha soatda yetib oladi?
2
Oraliq 30 km. Oldindagi mashina 55 km/h tezlikda. Orqadagi mashina 5 h da yetib olishi uchun necha km/h bilan yurishi kerak?
30 km? km/h55 km/hAB
3
Oraliq 40 km, orqadagi 70 km/h, oldindagi 60 km/h. 3 h dan keyin oraliq necha km?
4
Oraliq 20 km, orqadagi mashina 80 km/h, oldindagisi 70 km/h. Yetib olguncha orqadagi mashina necha km yuradi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliSut qanday qatiqqa aylanadi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →