ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Takrorlash: ko‘p xonali sonlar, amallar va harakat

Darslar 1–5 · 5 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
4

Takrorlash. Amal hadlari

Darslik: 1-qism, 4-dars, 13–15-betlar
MaqsadAmal hadlarining nomlari va noma’lum hadni topish qoidalarini takrorlash.
Yangi so‘zlar
ko‘paytuvchi · factorbo‘linuvchi · dividendbo‘luvchi · divisorkamayuvchi · minuend
Tushuntirish

Yig‘indi = qo‘shiluvchi + qo‘shiluvchi; ayirma = kamayuvchi − ayriluvchi; ko‘paytma = ko‘paytuvchi × ko‘paytuvchi; bo‘linma = bo‘linuvchi : bo‘luvchi. Noma’lum qo‘shiluvchi = yig‘indi − ma’lum qo‘shiluvchi. Noma’lum kamayuvchi = ayirma + ayriluvchi. Noma’lum ko‘paytuvchi = ko‘paytma : ma’lum ko‘paytuvchi. Noma’lum bo‘linuvchi = bo‘linma × bo‘luvchi, noma’lum bo‘luvchi = bo‘linuvchi : bo‘linma.

Noma’lumQoida
x + b = cx = c − b
x − b = cx = c + b
a − x = cx = a − c
x × b = cx = c : b
x : b = cx = c × b
a : x = cx = a : c
x + 5 = 12x = 12 − 5 = 7Tekshirish: 7 + 5 = 12 ✔

x + 5 = 12 → x = 7

Noma’lum qo‘shiluvchi = yig‘indi − ma’lum qo‘shiluvchi

🛍️ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Xaltada bir nechta olma bor edi, yana 6 ta solingach, 15 ta bo‘ldi. Avval nechta bo‘lganini topish uchun 15 dan 6 ni ayiramiz.

Kim ishlatadi

Fermerlar, oshpazlar

Bugun sinab ko‘ring

Biror son o‘ylang, 5 ni qo‘shing, so‘ng 5 ni ayirib, sonni qaytaring.

Namunalar
Ko‘paytma 720, ko‘paytuvchilardan biri 8 bo‘lsa, ikkinchisi 720 : 8 = 90.
Bo‘linuvchi 480, bo‘linma 6 bo‘lsa, bo‘luvchi 480 : 6 = 80.
Sinfda faoliyat

«Hadni top»: o‘qituvchi misolning bir hadini yashirib aytadi («… + 275 = 900»), bolalar yashirin hadni topib, qaysi qoida bilan topganini aytadi.

Mashq
1
Yig‘indi 9 000, qo‘shiluvchilardan biri 3 275. Ikkinchi qo‘shiluvchini toping.
3 275?9 000
2
Ayirma 1 480, ayriluvchi 875. Kamayuvchini toping.
3
Bo‘linma 12, bo‘luvchi 35. Bo‘linuvchini toping.
4
120 va 80 sonlari yig‘indisini 3 marta orttiring.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliIpak qayerdan keladi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →