120
Piramida va uning yoyilmasi
Darslik: 4-qism, 120-dars, 37–39-betlar
MaqsadPiramida yoyilmasi: asos va yon yoqlar; to‘la sirt yuzi.
Yangi so‘zlar
piramida yoyilmasi · net of a pyramiduchburchak yoq · triangular faceasos · baseto‘la sirt · total surface
Tushuntirish
Piramida yoyilmasi bitta asosdan va yon yoqlar – uchburchaklardan iborat. Uchburchaklar asosning tomonlariga yopishgan bo‘ladi. To‘rtburchakli piramida yoyilmasi: 1 kvadrat va 4 uchburchak; uchburchakli piramida yoyilmasi: 4 uchburchak; beshburchakli piramidaniki: 1 beshburchak va 5 uchburchak. To‘la sirt yuzi = asos yuzi + barcha yon yoqlar yuzlari yig‘indisi.
Namunalar
Asosi 36 cm² va 4 ta yon yog‘i 30 cm² dan bo‘lgan piramida: 36 + 4 × 30 = 156 cm².
Barcha 4 ta yog‘i 9 cm² dan bo‘lgan uchburchakli piramida: 4 × 9 = 36 cm².
Sinfda faoliyat
«Piramida yoyilmasi»: bolalar katakli qog‘ozda to‘rtburchakli piramida yoyilmasini chizadi, qirqadi (kattalar yordamida) va buklab piramida yasaydi.
Mashq
1
To‘rtburchakli piramida yoyilmasi nechta bo‘lakdan iborat?
5
2
Uchburchakli piramida yoyilmasida nechta uchburchak bor?
4
3
Asosi 36 cm², 4 ta yon yog‘i 30 cm² dan bo‘lgan piramidaning to‘la sirti yuzi necha cm²?
156
4
Beshburchakli piramida yoyilmasida nechta uchburchak bor?
5
5
Uchburchakli piramidaning 4 ta yog‘ining har biri 9 cm². To‘la sirti yuzi necha cm²?
36