101
O‘nli kasr
Darslik: 3-qism, 101-dars, 95–97-betlar
MaqsadO‘nli kasr tushunchasi: kasrni yozishning yangi usuli; butun va kasr qismni vergul bilan ajratish; o‘ndan birlar xonasi.
Yangi so‘zlar
o‘nli kasr · decimalvergul · decimal comma (point)xona · placeo‘ndan bir · one tenth
Tushuntirish
Kasr sonni yozishning yana bir usuli bor – o‘nli kasr. Unda son bir qatorga yoziladi, butun qismi kasr qismidan vergul bilan ajratiladi. 1/10 = 0,1. Verguldan keyingi birinchi xona – o‘ndan birlar xonasi: undagi raqam nechta o‘ndan bir ulush borligini ko‘rsatadi. Masalan, 254,3 – 2 yuzlik, 5 o‘nlik, 4 birlik va 3 o‘ndan bir. Inglizcha yozuvda vergul o‘rniga nuqta qo‘yiladi (254.3).
254,3
| yuzlik | o‘nlik | birlik | o‘ndan bir | |
|---|---|---|---|---|
| 2 | 5 | 4 | , | 3 |
3,4 = 3400/1000
Vergul butun va kasr qismni ajratadi; har bir keyingi xona 10 marta kichik
⚖️ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Sotuvchining tarozisi 2,5 kg ni ko‘rsatdi. Bu ikki butun o‘ndan besh.
Kim ishlatadi
Sotuvchilar, shifokorlar
Bugun sinab ko‘ring
3,5 ni so‘z bilan ayting.
Namunalar
Qismlarni bosib bo‘yang
46,7 – qirq olti butun o‘ndan yetti. Termometr 36,6 ni ko‘rsatsa, bu 36 gradus va 6 o‘ndan bir.
Sinfda faoliyat
«Termometr»: o‘qituvchi shkalasi 0,1 gradusli kattalashtirilgan termometr chizadi. Bolalar turli balandliklarni o‘nli kasr bilan o‘qiydi: 36,4; 37,1; 38,0.
Mashq
1
3/10 ni o‘nli kasr bilan yozing.
0,3
2
0,7 ni oddiy kasr bilan yozing.
7/10
3
4 9/10 ni o‘nli kasr bilan yozing.
4,9
4
46,7 sonini so‘z bilan o‘qing.
qirq olti butun o‘ndan yetti
5
254,3 sonida 3 raqami qaysi xonada turibdi?
o‘ndan birlar xonasida