109
O‘q simmetriya
Darslik: 4-qism, 109-dars, 4–6-betlar
MaqsadO‘q simmetriya: simmetriya o‘qi; vertikal, gorizontal va diagonal o‘qlar; shakllarning simmetriya o‘qlari soni.
Yangi so‘zlar
simmetriya · symmetrysimmetriya o‘qi · axis of symmetrysimmetrik shakl · symmetric shapeustma-ust tushish · coinciding
Tushuntirish
Agar shaklni biror chiziq bo‘ylab buklaganda uning ikki yarmi bir-birining ustiga aniq tushsa, bu chiziq simmetriya o‘qi bo‘ladi. O‘q vertikal, gorizontal yoki diagonal bo‘lishi mumkin. Kvadratning 4 ta simmetriya o‘qi bor (2 ta o‘rta chiziq va 2 ta diagonal), kvadrat bo‘lmagan to‘g‘ri to‘rtburchakning 2 ta, teng tomonli uchburchakning 3 ta, doiraning cheksiz ko‘p o‘qi bor. Ba’zi shakllarda o‘q umuman yo‘q.
Namunalar
A, M, T harflarida vertikal o‘q bor; B, C, D harflarida gorizontal o‘q bor; H harfida ikkala o‘q bor; F harfida o‘q yo‘q.
Kapalak qanotlari simmetrik: bir qanotni o‘q bo‘yicha buklasak, ikkinchisiga ustma-ust tushadi.
Sinfda faoliyat
«Buklab tekshir»: bolalar qog‘ozdan kvadrat, to‘g‘ri to‘rtburchak, uchburchak va doira qirqib (qaychini kattalar yordamida ishlatib), ularni buklab simmetriya o‘qlari sonini topadi.
Mashq
1
Kvadratning nechta simmetriya o‘qi bor?
4
2
Kvadrat bo‘lmagan to‘g‘ri to‘rtburchakning nechta simmetriya o‘qi bor?
2
3
Teng tomonli uchburchakning nechta simmetriya o‘qi bor?
3
4
A, F, H, S harflaridan qaysilarida simmetriya o‘qi bor?
A, H
5
Simmetriya o‘qi kvadratni ikkita teng qismga bo‘ladi. Bir qism kvadratning necha foizi?
50