49
Qarama-qarshi harakat
Darslik: 2-qism, 49-dars, 31–33-betlar
MaqsadQarama-qarshi harakat: noma’lum tezlikni topish.
Yangi so‘zlar
noma’lum tezlik · unknown speeduchrashish vaqti · meeting timeumumiy tezlik · combined speedqolgan masofa · remaining distance
Tushuntirish
Agar S, uchrashish vaqti t va bir jismning tezligi ma’lum bo‘lsa, avval umumiy tezlikni topamiz: v₁ + v₂ = S : t. Keyin ma’lum tezlikni ayiramiz: v₂ = S : t − v₁. Masalan, 90 km masofadagi velosipedchilar 3 h da uchrashdi, biri 14 km/h bilan yurdi: umumiy tezlik 90 : 3 = 30, ikkinchisi 30 − 14 = 16 km/h.
Namunalar
90 : 3 = 30 km/h umumiy; 30 − 14 = 16 km/h.
240 km, tezliklar 60 va 70 km/h, 1 h dan keyin qolgan masofa 240 − (60 + 70) × 1 = 110 km.
Sinfda faoliyat
«Yashirin tezlik»: juftlikda bir bola masala tuzib, bitta tezlikni yashiradi; sherigi uni topadi.
Mashq
1
Orasi 90 km bo‘lgan joylardan velosipedchilar bir-biriga qarab chiqib, 3 h da uchrashdi. Biri 14 km/h bilan yurgan. Ikkinchisining tezligi?
16
2
27 km masofadagi ikki piyoda bir-biriga qarab chiqib, 3 h da uchrashdi. Biri 4 km/h bilan yurdi. Ikkinchisi necha km/h bilan yurgan?
5
3
Toshkent–Samarqand taxminan 300 km. Ikki avtomobil bir-biriga qarab chiqib, 2 h da uchrashdi. Biri 70 km/h bilan yurgan. Ikkinchisining tezligi?
80
4
Orasi 240 km bo‘lgan joylardan 60 va 70 km/h tezlik bilan avtomobillar bir-biriga qarab chiqdi. 1 h dan keyin orasi necha km?
110