ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Qarama-qarshi harakat va quvlama harakatga kirish

Darslar 51–54 · 4 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
49

Qarama-qarshi harakat

Darslik: 2-qism, 49-dars, 31–33-betlar
MaqsadQarama-qarshi harakat: noma’lum tezlikni topish.
Yangi so‘zlar
noma’lum tezlik · unknown speeduchrashish vaqti · meeting timeumumiy tezlik · combined speedqolgan masofa · remaining distance
Tushuntirish

Agar S, uchrashish vaqti t va bir jismning tezligi ma’lum bo‘lsa, avval umumiy tezlikni topamiz: v₁ + v₂ = S : t. Keyin ma’lum tezlikni ayiramiz: v₂ = S : t − v₁. Masalan, 90 km masofadagi velosipedchilar 3 h da uchrashdi, biri 14 km/h bilan yurdi: umumiy tezlik 90 : 3 = 30, ikkinchisi 30 − 14 = 16 km/h.

90 km14 km/h? km/hAB
AB50 km70 km

Uchrashish vaqti = 240 ÷ (50 + 70) = 2 soat

Yaqinlashish tezligi = v₁ + v₂ = 120 km/soat; A dan 100 km da uchrashadi

🌉 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Yo‘lning ikki uchidan ikki avtobus bir-biriga qarab chiqdi va 100 km yo‘lda 1 soatda uchrashdi. Biri 40 km/h yurgan bo‘lsa, ikkinchisi 100 − 40 = 60 km/h yurgan.

Kim ishlatadi

Dispetcherlar, parom kapitanlari

Bugun sinab ko‘ring

Tasavvur qiling, ikki kishi 1 soatda uchrashib, birga 9 km yurdi. Biri 4 km yurdi. Ikkinchisi necha km yurgan?

Namunalar
90 : 3 = 30 km/h umumiy; 30 − 14 = 16 km/h.
240 km60 km/h70 km/hAB
240 km, tezliklar 60 va 70 km/h, 1 h dan keyin qolgan masofa 240 − (60 + 70) × 1 = 110 km.
Sinfda faoliyat

«Yashirin tezlik»: juftlikda bir bola masala tuzib, bitta tezlikni yashiradi; sherigi uni topadi.

Mashq
1
Orasi 90 km bo‘lgan joylardan velosipedchilar bir-biriga qarab chiqib, 3 h da uchrashdi. Biri 14 km/h bilan yurgan. Ikkinchisining tezligi?
2
27 km masofadagi ikki piyoda bir-biriga qarab chiqib, 3 h da uchrashdi. Biri 4 km/h bilan yurdi. Ikkinchisi necha km/h bilan yurgan?
27 km4 km/h? km/hAB
3
Toshkent–Samarqand taxminan 300 km. Ikki avtomobil bir-biriga qarab chiqib, 2 h da uchrashdi. Biri 70 km/h bilan yurgan. Ikkinchisining tezligi?
4
Orasi 240 km bo‘lgan joylardan 60 va 70 km/h tezlik bilan avtomobillar bir-biriga qarab chiqdi. 1 h dan keyin orasi necha km?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQushlar sovuqda nega muzlamaydi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →