☰ Mundarija · Adabiyot

Rabg‘uziy va «Qisasi Rabg‘uziy» parchalari

Darslar 15–16 · 2 ta dars · B. To‘xliyev, B. Karimov, K. Usmonova. Adabiyot: o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik-majmua, 1–2-qismlar. 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2018
16

«Qisasi Rabg‘uziy» (parchalar)

Darslik: 1-qism, 101–105-betlar
Maqsad«Qisasi Rabg‘uziy»dan berilgan hikoyatlarni o‘qib, mazmunini o‘z so‘zlari bilan aytib berish.
Yangi so‘zlar
hikoyat · short taleqissa · tale of the prophets (a story unit)dialog · dialoguetamsil · parable
Tushuntirish

Darslikda asardan uchta parcha berilgan, tahlil qismida esa Luqmon haqidagi hikoyat ham keltiriladi. «Uzum hikoyati»da asar shayton uzum urug‘ini o‘g‘irlagani va uni uch marta sug‘orishni shart qilgani, shundan ichimlik paydo bo‘lgani va uning kishiga ta’siri tulki, sher va cho‘chqaning xislatlariga o‘xshatilgani haqida so‘zlaydi. «Yilon va qarlug‘och»da kemani sichqon teshgani, yilon teshikni to‘sib, mukofotiga eng shirin go‘shtni so‘ragani hikoya qilinadi; ari eng shirin go‘sht odamniki ekanini aniqlaydi, ammo qarlug‘och uning tilini uzib oladi va baqa go‘shti eng shirin, deydi. Shundan beri yilon baqa yeydi, qarlug‘ochga esa dushman bo‘lib qoladi, qarlug‘och odamlar bilan bir uyda yashaydi. «Sulaymonning qarinchg‘a bilan so‘zlashgani»da chumolilar hukmdori dono qarinchg‘a Sulaymonga mol-mulk o‘tkinchi ekanini eslatadi va uning o‘zi tungi ko‘rikda kasallarni izlashini aytadi; Sulaymon o‘z bilimiga ishonchi sustlashib, afsus qiladi. «Luqmon va uning xojasi» hikoyatida esa Luqmon tilni ham, yurakni ham eng yaxshi va eng yomon narsa deydi.

Namunalar
Misol: «Uzum hikoyati» sababiyat tamsili sifatida ishlaydi: asar ichkilik odamni nega o‘zgartirishini tulki–sher–cho‘chqa obrazlari bilan tushuntiradi.
Misol: Luqmon hikoyatida bitta voqea (qo‘yning tili va yuragi) tilning mas’uliyatiga oid xulosani ochib beradi.
Sinfda faoliyat

Juftlikda: har bir parchadan bittadan axloqiy xulosa ajratib, uni hozirgi maktab hayoti misoli bilan bog‘lang.

Mashq
1
«Uzum hikoyati»da uzum urug‘ini kim o‘g‘irlagan va uni topib berish uchun nima shart qo‘ygan?
2
«Yilon va qarlug‘och»da kemadagi xavfni kim keltirib chiqargan va yilon nima qilgan?
3
Chumolilar hukmdori Sulaymonga qanday saboq bergan?
4
Luqmon hikoyatidagi fikrni o‘z hayotingiz misolida tushuntiring.