«Inson» va «Yaxshidir achchiq haqiqat»
«Inson» (1973) qasidasida shoir insonni koinot va yer mulkining hukmdori, karvon boshlig‘i va posboni deb ulug‘laydi, ayni paytda uning ziddiyatli tabiatini ham ko‘rsatadi: inson ham xayr, ham kin, ham adolat, ham adovat manbayi bo‘la oladi. Har bandda «inson o‘zing» takrori unga bevosita murojaat ohangini beradi; sayyoralarga yo‘l topgan ilm-fanning kuchi va undan keladigan xavf haqida ogohlik bor. Qasida oxirida inson o‘z olamini bo‘ston qilishi, uyg‘onishi va chinakam inson bo‘lib qolishi kerakligi aytiladi. «Yaxshidir achchiq haqiqat» she’rida esa shirin yolg‘ondan ko‘ra achchiq haqiqat yaxshiligi ta’kidlanadi, shoir esa boshiga qilich kelsa ham rostni aytishga undaydi; she’r jasorat va halollik g‘oyasiga qurilgan.
| Inson – hukmdor | Inson – ziddiyatli |
|---|---|
| koinot va yer hukmdori, karvon boshlig‘i | xayr ham, kin ham; adolat ham, adovat ham |
Yaxshilik va yomonlik odamda birga yashashini o‘qigan o‘quvchi o‘zidagi bir kamchilikni tan oldi. U uni tuzatishga urinib ko‘rdi.
Ustozlar, murabbiylar va sportchilar o‘z kamchiligini tan olib, uni tuzatishga o‘rganadi.
Bugun o‘zingiz qilgan kichik xatoni ochiq tan oling va kerak bo‘lsa, kechirim so‘rang.
Qiyoslash: «Inson» qasidasining bir bandidan inson fazilatlari va kamchiliklarini ikki ustunda yozing va «yaxshidir achchiq haqiqat» g‘oyasiga bog‘lang.