ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Istiqlol davri dramaturgiyasi

Darslar 53–54 · 2 ta dars · B. To‘xliyev, B. Karimov, K. Usmonova. Adabiyot: o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik-majmua, 1–2-qismlar. 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2018
53

Mustaqillik davri dramaturgiyasi

Darslik: 2-qism, 120–121-betlar
MaqsadMustaqillik davri o‘zbek dramaturgiyasining o‘ziga xosligi, drama janrlari (komediya, fojia, tragikomediya) va sahna asarining badiiy vositalarini bilish.
Yangi so‘zlar
komediya · comedyfojia (tragediya) · tragedytragikomediya · tragicomedymonolog va dialog · monologue and dialogue
Tushuntirish

Darslikka ko‘ra, o‘zbek dramasi XX asr boshlaridagi madaniy muhit bilan bog‘liq: jadid ma’rifatchilari teatr sahnasini ibratxona, xalq uchun oyna deb bilgan; «Padarkush» (Behbudiy), «Abulfayzxon» (Fitrat), «Sohibqiron» (Oripov) shu an’ana namunalari sifatida eslatiladi. Komediyada muallif g‘oyasini xarakter va kulgi orqali, fojiada esa qahramonlar va muhit o‘rtasidagi o‘ta kuchli ziddiyat oqibatida paydo bo‘lgan achinish orqali beradi; «Temir xotin» (Sharof Boshbekov) esa har ikki janrning belgilarini birlashtirgan tragikomediya sifatida keltiriladi. Mustaqillik davri dramalarida o‘zbekona turmush, milliy qadriyatlar va urf-odatlar, ajdodlar merosi va milliy o‘zlikni anglash alohida e’tibor markazida. Sahna asarida obraz dialog va monolog, harakat, imo-ishora, sukut, yig‘i yoki kulgi kabi vositalar bilan ochiladi, shuning uchun muallif tomoshabin qabulini ham o‘ylab yozadi.

komediya – kulgiorqalifojia – kuchliziddiyat, achinishtragikomediya –ikkalasi birgaDrama janrlari
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab tomoshasidan keyin sinf qaysi epizod kulgili, qaysi biri jiddiy bo‘lganini muhokama qildi. Shu bilan bitta voqeani turli ohangda aytish mumkinligini tushundi.

Kim ishlatadi

Aktyorlar, rejissyorlar va tomosha tanqidchilari voqeani turli ohangda berishni bilishi kerak.

Bugun sinab ko‘ring

Bugungi bir voqeani avval hazil bilan, so‘ng jiddiy ohangda ikki gapda aytib ko‘ring.

Namunalar
Misol: tomoshabin bir sahnada qahramon kulgili ahvolga tushishini ko‘rib kulsa-yu, shu bilan birga uning og‘ir taqdiridan qayg‘ursa, asar tragikomediya xususiyatiga ega.
Misol: qahramonning bir og‘iz so‘z aytmay, uzoq jim turishi (sukut) sahnada uning ichki ruhiy holatini ko‘rsatuvchi tasviriy vosita bo‘la oladi.
Sinfda faoliyat

Uch ustunli jadval tuzing: janr – asosiy belgi – sizga tanish bitta misol. Komediya, fojia va tragikomediya uchun to‘ldiring.

Mashq
1
Jadid ma’rifatchilari teatr sahnasiga qanday qaragan?
2
Komediya bilan fojianing asosiy farqini tushuntiring.
3
Darslik tragikomediyaga qaysi asarni misol qilib keltiradi va nega u shunday deyiladi?
4
Nima uchun drama muallifi tomoshabin qabulini ham o‘ylashi kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliAzizning stendi: qaysi tajriba?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →