ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Rabg‘uziyning bahor g‘azali

Darslar 18–19 · 2 ta dars · B. To‘xliyev, B. Karimov, K. Usmonova. Adabiyot: o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik-majmua, 1–2-qismlar. 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2018
18

«Kun hamalga kirdi...» g‘azali

Darslik: 1-qism, 113-bet
MaqsadRabg‘uziyning bahor g‘azalini o‘qib, mazmunini va tasvir vositalarini tushunish.
Yangi so‘zlar
hamal · Aries, the first month of the solar year (around March)navro‘z · Navruz, the new year of springzamharir · bitter coldjonlantirish · personification
Tushuntirish

«Kun hamalga kirdi…» g‘azali bahor kelishini vasf etadi: Quyosh hamal burjiga kirgach, olam navro‘zi keladi, qahraton qish o‘tadi va qor-muzdan asar qolmaydi. Keyingi baytlarda yer yuzi qayta tirilib bezanadi, bulutlar ko‘tarilganda bog‘lar gullaydi, tol daraxtlari shoxlarini qo‘y-qo‘zi o‘ynagandek silkitadi. Shoir bahor belgilarini lola, bulbul, turna, qo‘zi, oqqush, qarlug‘och, olmaxon, qunduz kabi obrazlar orqali sanaydi: osmonda qushlar, yerda hayvonlar jonlanadi. So‘nggi baytlarda bulbul va qumri qo‘shiqchi kabi tasvirlanib, maqta’da shoir o‘z ismini – Nosir Rabg‘uziy deb – tilga oladi. Asosiy badiiy vositalar – jonlantirish, sifatlash va o‘xshatish.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bahorning birinchi iliq kunida o‘quvchi atrofdagi o‘zgarishlarni payqab, ularni o‘xshatishlar bilan esda saqladi. Kunning oxirida ko‘rganlarini jonli aytib bera oldi.

Kim ishlatadi

Rassomlar, tabiat fotosuratchilari va qo‘shiq mualliflari fasl o‘zgarishlarini diqqat bilan kuzatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugungi ob-havoni bir gapda yozib, qaysi so‘z uni eng yaxshi ifodalaganini ayting.

Namunalar
Misol: Tol shoxlari qo‘y-qo‘zi kabi o‘ynaydi – bu o‘xshatish va jonlantirishning birgalikdagi namunasi.
Misol: Qishning «zamharir» deb atalishi sifatlashdir: qahraton sovuq bir so‘z bilan beriladi.
Sinfda faoliyat

Rasm chizing: g‘azaldagi osmon va yer tasvirlarini ikki ustunga bo‘lib (qushlar – hayvonlar) chizing yoki ro‘yxat qiling.

Mashq
1
G‘azal qaysi fasl va bayramni tasvirlaydi?
2
Osmon va yer tasvirlari qanday qarama-qarshi qo‘yilgan?
3
«Tol shoxlari qo‘zi o‘ynagandek yeng silkitadi» tasviri qaysi san’at turlari?
4
Nima uchun shoir qishni «zamharir» deb, bahorni «olam navro‘zi» deb atagan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliJasurning suvenir stendiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →