«Jonimdin o‘zga yori vafodor topmadim...»
G‘azal matla’sida oshiq vafodor yor va sirdosh ko‘ngil izlaydi, biroq topa olmaydi; ikki misra gap bo‘laklarining bir xil tartibda kelishi bilan qurilgan, adabiyotshunoslikda bu ritmik-sintaktik parallelizm deyiladi va she’rga mayin ohang beradi. Ikkinchi baytda jon «dilafgor», ko‘ngil «giriftor» deb tasvirlanadi va oshiq azobda tengsiz ekani aytiladi. Yorning «usruk», ya’ni mast ko‘ziga mubtalo bo‘lgan ko‘ngil telba bo‘ladi, shuning uchun «hushyor topmadim» iborasi ham qahramonga, ham ko‘ngilga tegishli ikki ma’noda tovlanadi. To‘rtinchi baytda ayriliq odat bo‘lib qolgan, lekin u majburiy, oshiq esa o‘zini yorga munosib deb bilmaydi. Beshinchi baytda «bor» so‘zi «yana bir bor», «mavjud», «natija» va «ruxsat» ma’nolarida o‘ynaydi; maqta’da qahramon butun jahonni izlab ham yor topmaganini aytib, yolg‘izlikka ko‘nikishni o‘zi uchun maslahat qiladi. Darslik g‘azalda ijtimoiy ohang ham sezilishini ta’kidlaydi.
Ikki ma’noli so‘z o‘yini sinfdoshni kuldirdi. O‘quvchi so‘zlarning bir necha ma’nosi borligini bilgach, hazil va topishmoqlarni yaxshiroq tushunadigan bo‘ldi.
Reklama mualliflari, sarlavha yozuvchilari va komediya mualliflari so‘z o‘yinidan foydalanadi.
Bugun eshitgan hazil yoki topishmoqda so‘z o‘yini bormi, tekshiring va uni sinfdoshingizga tushuntirib bering.
Ovoz chiqarib o‘qish: g‘azalni juftlikda navbat bilan o‘qing va matla’dagi parallelizmni ritm orqali his qiling; so‘ng «bor» so‘zining to‘rt ma’nosini yozing.