☰ Mundarija · Adabiyot

Bobur shaxsi va «Xazon yaprog‘i yanglig‘…» g‘azali

Darslar 24–25 · 2 ta dars · B. To‘xliyev, B. Karimov, K. Usmonova. Adabiyot: o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik-majmua, 1–2-qismlar. 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2018
24

Zahiriddin Muhammad Bobur

Darslik: 1-qism, 158–160-betlar
MaqsadZahiriddin Muhammad Boburning shaxsiyati, davlat arbobi va adib sifatidagi faoliyatini bilish.
Yangi so‘zlar
devon · collection of a poet’s lyric poemsaruz · aruz, the Eastern quantitative verse systemrisola · treatise«Boburnoma» · Baburnama (Bobur’s memoirs, also called «Vaqoye’»)
Tushuntirish

Zahiriddin Muhammad Bobur (1483–1530) darslikda ikki tadqiqotchi fikri orqali tanishtiriladi. Sayid Sabohiddin Abdurahmon yozishicha, Bobur Panipat jangidan keyin Hindistonda taxminan uch yil sakkiz oy umr ko‘rgan va bu davrda notinch aholi orasida tinchlik o‘rnatib, mahalliy odatlarni bilgan amirlarni ishga tortgan, Agra bilan Kobul yo‘lini xavfsiz qilgan; u dinga hurmat bilan qaragan, ammo mazhabiy kelishmovchiliklarni saroyga kiritmagan. Ingliz olimi Denison Ross esa Boburni turkiy she’riyatda faqat Navoiydan keyingi o‘rinda deb biladi: u devon tuzgan, huquqiy mavzudagi «Mubayyin»ni nazmda yozgan, aruz haqida risola bitgan va «Risolayi volidiya»ni tarjima qilgan. U yana «Vaqoye’» (ya’ni «Boburnoma») muallifi bo‘lib, musiqa va boshqa san’atlarni nozik tushunar edi.

Namunalar
Misol: Bobur mahalliy amirlarni ishga tortishi uning hukmdor sifatida mahalliy sharoitni hisobga olganini ko‘rsatadi.
Misol: «Mubayyin»ni nazmda yozishi shoirning murakkab huquqiy mavzuni ham she’riy shaklda bayon qilishga qodirligini bildiradi.
Sinfda faoliyat

Vaqt chizig‘i: 1483 – tug‘ilish; Panipat jangi; Hindistondagi taxminan 3 yil 8 oy; 1530 – vafot. Ularni daftarga joylashtiring va har biriga bir gap yozing.

Mashq
1
Bobur qaysi yillarda yashagan?
2
Bobur Hindistonda qancha yashagan va qanday ishlarni amalga oshirgan?
3
Denison Ross Bobur ijodidan qaysi asarlarni sanaydi?
4
Nima uchun Boburning diniy bag‘rikengligi davlat boshqaruvida muhim bo‘lgan?