ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Parfi she’rlari tahlili

Darslar 48 · 1 ta dars · B. To‘xliyev, B. Karimov, K. Usmonova. Adabiyot: o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik-majmua, 1–2-qismlar. 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2018
48

Rauf Parfi she’rlari haqida

Darslik: 2-qism, 84–87-betlar
MaqsadRauf Parfi she’rlari sharhini o‘qib, she’r tahlilining yo‘llarini (tasvir, takrir, tavze’, tazod, tashxis) o‘zlashtirish.
Yangi so‘zlar
tahlil · analysistavze’ · tavze’ (a device of repeated sound or word patterns)tazod · tazod (antithesis; opposed meanings set against each other)ramziy til · symbolic language
Tushuntirish

Darslikdagi sharhda Parfi 1960-yillarda she’riyatga kirib kelgan, o‘z she’rlari bilan o‘ziga xos o‘rin egallagan shoir sifatida ta’riflanadi; uning she’rlarida Vatan, ona, inson va tabiat mavzulari yetakchi deyiladi. Sharh «Tong otmoqda»da quyosh–zambarak o‘xshatishining zamirida nurning zarralar oqimi bo‘lib tarqalishi haqidagi fizik haqiqat yotishini eslatib, she’rni bir o‘qishda anglab bo‘lmasligini ta’kidlaydi. «Yomg‘ir yog‘ar»da lirik qahramonning yomg‘ir ostidagi ruhiy holati bandlar ichida asta-sekin ochilishi, «ko‘ngil» so‘zi esa she’rga badiiy kuch berishi aytiladi; muallif takrir, tavze’ va tazodni shu she’rdagi asosiy san’atlar sifatida sanaydi. «Yoz kechasi»da shoirning eshitish, ko‘rish va hid bilish hislari qanday birlashishi, «ch» tovushi chigirtka kuyiga hamohang bo‘lishi ko‘rsatiladi. Oxirida o‘quvchiga «Yana qaytib keldim» va «Yurak» she’rlarini shu usulda mustaqil sharhlash tavsiya qilinadi.

takrirtavze’tazod«Yomg‘iryog‘ar»:asosiysan’atlar
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

O‘quvchi qo‘shiq sharhini o‘qib, har bir tasvirga «nima ko‘rsatilgan va qanday his beradi?» deb savol berishni o‘rgandi. Endi u o‘zi yoqtirgan qo‘shiq nega yoqishini aniq tushuntira oladi.

Kim ishlatadi

Musiqa sharhlovchilari, jurnalistlar va dramaturglar asarning tasvir va kayfiyatini tahlil qilib, o‘z fikrini asoslaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Sevimli qo‘shig‘ingizning bitta satrini tanlab, unda nima tasvirlanganini va qanday kayfiyat berishini ikki gapda yozing.

Namunalar
Misol: «Chigirtkalar chirillar chunon» satrida «ch» tovushining takrori mayda hasharot ovozini eslatadi – bu tovush ohangdorligi (alliteratsiya).
Misol: «Men yozdim» deb yalang aytish o‘rniga «ko‘ngil yog‘adi» deyilishi – sodda bayon emas, ramziy til; shuning uchun she’r kuchliroq bo‘ladi.
Sinfda faoliyat

Mustaqil tahlil: «Yurak» yoki «Yana qaytib keldim» she’rini tanlab, 5 ta bandli reja bilan tahlil qiling: mavzu, lirik «men», 2 ta tasvir, 1 ta san’at, yakuniy kayfiyat.

Mashq
1
Sharhga ko‘ra, Parfi she’riyatida qaysi mavzular yetakchilik qiladi?
2
«Tong otmoqda»dagi quyosh–zambarak o‘xshatishi nima uchun bejiz emas?
3
Takrir bilan tazodning farqini bittadan misol bilan ko‘rsating.
4
Nima uchun «ko‘ngil» so‘zi «Yomg‘ir yog‘ar» she’rining so‘nggi satrida muhim, deydi sharh?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliFond jadvaliga kirishHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →