☰ Mundarija · Adabiyot

Cho‘lpon va «Kecha» romanidan parcha

Darslar 39–40 · 2 ta dars · B. To‘xliyev, B. Karimov, K. Usmonova. Adabiyot: o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik-majmua, 1–2-qismlar. 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2018
39

Abdulhamid Cho‘lpon

Darslik: 2-qism, 35-bet
MaqsadAbdulhamid Cho‘lpon ijodining o‘zbek adabiyotidagi o‘rni haqida adabiyotshunoslar fikrlarini tushunish.
Yangi so‘zlar
roman · novelbadiiy tahlil · artistic analysismillat · nationistiqlol · independence
Tushuntirish

Abdulhamid Cho‘lpon (1898–1938) 1898-yilda Andijonda tug‘ilgan, 1937-yilda qamoqqa olinib, 1938-yilda qatag‘on qurboni bo‘lgan; u o‘zbek she’riyati va nasrida yangi bosqichni boshlagan adiblardan biri; uning taxallusi «Venera yulduzi», ya’ni tong yulduzi degan ma’noni beradi. Darslikda uning ijodi uch olimning fikrlari orqali tanishtiriladi. Ozod Sharafiddinov «Kecha va kunduz» romanida muallif ijtimoiy mulohazalarni yalang aytmay, jonli odamlar, ularning taqdiri va xarakterlari orqali ochganini ta’kidlaydi. Akademik Naim Karimov Cho‘lponning o‘zbek adabiy tili rivojiga hissasini, xalqda Vatan, millat va istiqlol tushunchalari chuqur ma’no kasb etishiga ta’sirini va fuqarolik jasoratini ko‘rsatadi. Adabiyotshunos Dilmurod Quronov esa uning nasr imkoniyatlarini kengaytirgani va turli poetik usullarni sinab ko‘rganini qayd etadi.

Namunalar
Misol: Sharafiddinov fikriga ko‘ra, roman g‘oyasi qahramonlar taqdiri orqali ochiladi – ya’ni muallif «nasihat qilmaydi», ko‘rsatadi.
Misol: Karimovning «fuqarolik jasorati» iborasi Cho‘lponning xalqni g‘aflatdan uyg‘otishga intilishini bildiradi.
Sinfda faoliyat

Tezis jadvali: uch olimning fikrini ikki-uch so‘zli tezis bilan ustunlarga yozing va har biriga bittadan dalil izlang.

Mashq
1
Cho‘lpon qaysi yillarda yashagan?
2
Sharafiddinov romanning qaysi xususiyatini yuqori baholaydi?
3
Naim Karimov Cho‘lponning xalq ongiga ta’sirini qanday ta’riflaydi?
4
Nima uchun Cho‘lponni adabiy tilni rivojlantirgan adib deb ataydilar?