«Qutadg‘u bilig» dostoni haqida
Asar nomi «saodatga yo‘llovchi bilim» ma’nosini beradi: unda qut, ya’ni baxt, bilim va to‘g‘ri yo‘l orqali topilishi aytiladi. Doston Qoraxoniylar davlati uchun falsafiy-axloqiy qo‘llanma sifatida yozilgan, shuning uchun unda hukmdor, vazir, elchi, kotib va xazinachining vazifalari ham muhokama qilinadi. Bu masalalarda eng faol qahramon O‘gdulmish bo‘lib, u O‘zg‘urmish bilan bahslashadi; O‘zg‘urmish («uyg‘otuvchi») esa taqvodor zohid, eligning taklifini uch marta rad etadi va jismni emas, ruhni boyitishni afzal ko‘radi. Oyto‘ldining asar davomida vafot etishi davlatning o‘tkinchi ekaniga ishora qiladi. Badiiy jihatdan asarda qad–yoy, til–sher, yilqi–johil kabi tasvirlar va keng tarqalgan xalq og‘zaki ijodi ta’siri ko‘zga tashlanadi; Yusuf turkiy so‘zlarni o‘zi qo‘lga o‘rgatgan yovvoyi tog‘ kiyiklariga o‘xshatadi.
| O‘gdulmish | O‘zg‘urmish |
|---|---|
| faol, bahslashadi | taqvodor zohid, taklifni rad etadi |
Uzun hikoyani o‘qib bo‘lgan o‘quvchi sinfdoshi bilan «muallif nima demoqchi edi?» deb suhbatlashdi. Ikkovi turli javob topdi, lekin ikkalasi ham matndan dalil keltirdi.
Kitobxonlar to‘garagi rahbarlari, o‘qituvchilar va tahlilchilar matn g‘oyasini muhokama qiladi.
Eshitgan bir hikoyaning asosiy fikrini bir gapda aytib, buni nimadan bilganingizni qo‘shing.
Bahs: «Boylik ruhni boyitishdan muhimmi?» Guruh ikkiga bo‘linib, O‘gdulmish va O‘zg‘urmish nuqtayi nazaridan dalillar keltiradi.