ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Yusuf Xos Hojib va «Qutadg‘u bilig»

Darslar 12–13 · 2 ta dars · B. To‘xliyev, B. Karimov, K. Usmonova. Adabiyot: o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik-majmua, 1–2-qismlar. 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2018
13

«Qutadg‘u bilig» (parchalar)

Darslik: 1-qism, 72–89-betlar
Maqsad«Qutadg‘u bilig»dan berilgan parchalarni o‘qib, obrazlar va g‘oyalarni tushunish.
Yangi so‘zlar
elig · king, ruler (Kuntug‘di)vazir · vizier, chief ministerzohid · ascetictimsol · symbol, allegory
Tushuntirish

Dostonda to‘rt timsoliy obraz bor: elig Kuntug‘di – Adolat, vazir Oyto‘ldi – Davlat, vazirning o‘g‘li O‘gdulmish – Aql, vazirning uzoq qarindoshi O‘zg‘urmish – Qanoat. Parchada Oyto‘ldi elig ko‘rsatgan joyga o‘tirmay, to‘p qo‘yib, uning ustiga o‘tiradi, elig iltifot qilganda ko‘zini yumadi va yuzini o‘giradi; keyin bu bilan davlat to‘pdek bir joyda turmasligini va ko‘r ekanini ko‘rsatganini tushuntiradi. Elig avval g‘azablanadi, so‘ng ma’noni tushunadi; boshqa bir suhbatda esa o‘z timsollarini sharhlaydi: uch oyoqli kumush kursi – tarozi va to‘g‘rilik, katta pichoq – ishni kesib hal qilish, shakar – haq izlovchi mazlumlar uchun, achchiq dori – zolim uchun. U Kuntug‘di nomini quyoshdek hammaga baravar nur sochgani uchun olgan. O‘zg‘urmish esa eligning taklifini rad etib, to‘rt narsani so‘raydi – nuqsonsiz tiriklik, qariliksiz yigitlik, dardsiz sog‘lik va boylik – va o‘lim haqida ogohlantiradi.

QahramonTimsoli
Kuntug‘di (elig)Adolat
Oyto‘ldi (vazir)Davlat
O‘gdulmishAql
O‘zg‘urmishQanoat
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Ko‘chadagi belgi va rasmlarning ko‘pi boshqa narsani anglatishini bilgan o‘quvchi ularni tushuna boshladi. Ramzlarni o‘qiy olish yozuvni ham chuqurroq anglashga yordam berdi.

Kim ishlatadi

Dizaynerlar, rassomlar va multfilm mualliflari fikrni ramz va belgilar bilan ifodalaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Ko‘zingiz tushgan bir belgi yoki rasmning nimani anglatishini taxmin qilib yozing, so‘ng tekshiring.

Namunalar
Misol: To‘p – Davlat timsoli: u qo‘lma-qo‘l o‘tib turadi, shuning uchun hech kimga mangu tegishli emas.
Misol: Shakar va achchiq dori adolatning ikki yuzini ko‘rsatadi: mazlumga shirinlik, zolimga achchiq jazo.
Sinfda faoliyat

Jadval: to‘rt qahramonning ismi, ramziy ma’nosi va xarakterini daftarga yozing, so‘ng juftlikda bir-biringizni tekshiring.

Mashq
1
Dostonning to‘rt asosiy qahramoni nimani ifodalaydi?
2
Oyto‘ldi to‘pni yerga qo‘yib, ko‘zini yumishi nimani bildiradi?
3
Elig nima uchun «Kuntug‘di» nomini olgan?
4
O‘zg‘urmishning eligga javobi qaysi hayotiy qarashni ko‘rsatadi va nima uchun?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYulduz kuzatish kechasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →