«Choliqushi» (romandan parcha)
Parcha Farida nomli qizning tilidan bayon qilinadi: to‘rtinchi sinfda fransuz tili muallimasi Aleksi opa hayotdagi ilk xotiralar haqida insho yozishni topshiradi, Farida esa o‘zini boshqalardan ajratib turadigan «boshqacha» qiz sifatida ko‘rsatadi. U juda yoshligida onasidan ayrilganini, otasi suvori mayori ekanini va keyin Istanbuldagi fransuz opalari maktabiga topshirilganini aytadi; maktabda sho‘xliklari uchun muallimasi «odam bolasi emas, choliqushi» deydi va shundan so‘ng hamma uni «Choliqushi» deb ataydi. Keyin Farida amakivachchasi Komron bilan Narimon degan beva ayol o‘rtasidagi uchrashuvni daraxt ustidan ko‘rib qoladi, Komronga qattiq jahli chiqadi, uning sovg‘alarini qadrlasa-da, unga nafratini yo‘qotolmaydi. Maktabda dugonasi Mishel unga «sevgi bobida gurd» (laqma) deb kulgach, Farida o‘zini isbotlash uchun Komronni sevib qolganini to‘qib aytadi va bu yolg‘on maktabda tarqaydi; Komron esa maktabga qayta-qayta keladi. Yozda u Taqirdog‘ida xolasinikida bo‘ladi va «opa» deb ataydigan xolavachchasi Mujgonga dengiz bo‘yida yolg‘onini tan oladi; Mujgon «Komronni chindan ham yaxshi ko‘rib qolibsan» deganda Farida g‘azablanib yig‘lab yuboradi, tunda esa Mujgon Komronning ham unga befarq emasligini aytadi.
Qahramonlar xaritasi: Farida, Komron, Narimon, Mishel, Mujgon uchun «kim – Faridaga munosabati – parchadagi vazifasi» jadvalini to‘ldiring.