Darslar 55–57 · 3 ta dars · B. To‘xliyev, B. Karimov, K. Usmonova. Adabiyot: o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik-majmua, 1–2-qismlar. 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2018
57
Chexovning hikoyasi haqida
Darslik: 2-qism, 161–163-betlar
Maqsad«Garov» hikoyasi haqidagi sharhdan hikoyaning bosh g‘oyalarini – umr mazmuni, mutolaa, boylik va ma’naviy kamolot – tushunish.
Yangi so‘zlar
bosh g‘oya · main ideaziddiyat · conflictmutolaa · readingma’naviy kamolot · spiritual maturity
Tushuntirish
Sharhga ko‘ra, hikoya bankir bilan yosh huquqshunos o‘rtasidagi ziddiyatga qurilgan va hayot mazmuni, yoshlikning qadri, mol-dunyo nimaga kerakligi masalalariga urg‘u beradi. Muallif mutolaa faqat ko‘p kitob o‘qish emas, balki o‘qilganlarni hayot bilan bog‘lash, kamolotga olib chiqish va umr mazmunini teranroq anglash ekanini ko‘rsatadi; aks holda ta’lim hayotdan uzilgan bo‘ladi. Huquqshunos o‘n besh yildan keyin pulni va dunyo ne’matlarini o‘tkinchi deb biladi, ikki milliondan voz kechadi; bu bankirga ham kuchli ta’sir qiladi. Shu bilan birga sharh, bu hikoyani sharqona axloq mezonlari bilan baholaganda, odam bu dunyoni deb u dunyoni, u dunyoni deb bu dunyoni unutmasligi lozimligi haqida ham xulosa chiqaradi; umr yelga sovurilmasligi kerak. Garov esa noo‘rin bahs oqibatida ikki kishining taqdirini boshqa o‘zanga solgan hodisa sifatida saboq beradi.
Namunalar
Misol: «Garov» sarlavhasi hikoyaning asosiy voqeasini bildiradi va uning oqibatlari – ikki kishining taqdiri – haqida o‘ylashga undaydi.
Misol: huquqshunosning maktubi bankirni o‘z axloqiy ahvoli haqida o‘ylashga majbur qiladi: shuning uchun maktub hikoyaning burilish nuqtasi (kulminatsiyasi) hisoblanadi.
Sinfda faoliyat
Muhokama: «Garov»dagi ikki qahramon – bankir va huquqshunosning hayotga qarashini 4 qarama-qarshi belgi bo‘yicha jadvalda solishtiring.
Mashq
1
Sharhga ko‘ra, «Garov» hikoyasi qaysi masalalarga urg‘u beradi?
Hayot mazmuni, yoshlikning qadri, mol-dunyoning nimaga zarurligi.
2
Sharhga ko‘ra, mutolaa qanday bo‘lishi kerak?
Kitoblar hayot bilan bog‘lanib, odamni kamolotga olib chiqishi va umr mazmunini anglatishi kerak.
3
Huquqshunos nima uchun garov pulidan voz kechadi?
Chunki mol-dunyoni o‘tkinchi va hirsni zararli deb biladi; pulni olmaslik uchun muddatdan oldin chiqib ketadi.
4
Hikoya bahs va garov haqida qanday saboq beradi?
Noo‘rin bahs va garov ikki odamning taqdirini boshqa yo‘lga solishi, shuning uchun umrni behuda sovurmaslik kerakligi.