Murabba’ va muxammas
Murabba’da band to‘rt misradan iborat; Mashrabning «Bulbuldayinkim faryod etarman…» she’rida har bandning to‘rtinchi misrasi bir xil savol – «yorga yetar kun bormu, yoronlar?» – bilan tugaydi va umid bilan kutish ohangini beradi. She’rda oshiq bulbuldek faryod qiladi, g‘am dengizi to‘lqin ko‘taradi, hijron ahli uni qo‘ymaydi, ishq sham’i ko‘ksida yonadi, oxirida g‘aflatda qolgan Mashrab uyg‘onadi. Muxammasning har bandi besh misradan iborat: «Na g‘urbatlarni chektim…» she’rida «dastingdin» so‘zi radif bo‘lib, oxirgi ikki misra har bandda takrorlanadi. Unda shoir g‘urbat, vayrona, yaqinlaridan judolik va yolg‘izlik mashaqqatini bayon etadi, hech kim uning kabi parishon bo‘lmasligini tilaydi va Xudodan niyatiga yetkazishni so‘raydi. Savollar ham muxammas mustaqil yaratilishi yoki boshqa shoir g‘azaliga bog‘lanishi mumkinligini eslatadi.
| Murabba‘ | Muxammas |
|---|---|
| band – 4 misra | band – 5 misra |
Jamoa qo‘shig‘ini tayyorlagan sinf bandlarni teng uzunlikda tuzgani uchun qo‘shiq tartibli chiqdi. Hamma birgalikda kuylashi oson bo‘ldi.
Qo‘shiq mualliflari, musiqachilar va dirijyorlar tartibli bandlar bilan jamoani birlashtiradi.
Bugungi kuningiz haqida ikki qatorli matn yozib, qatorlardagi bo‘g‘inlar sonini barobar qilishga urinib ko‘ring.
Band hisobi: ikkala she’rda nechta band va har bandda nechta misra borligini sanab, tuzilish sxemasini chizing.