☰ Mundarija · Rus tili

L. N. Tolstoy, A. P. Chexov

Darslar 41–42 · 2 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 10-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2017
42

A. P. Chexov. «Человек в футляре»

Darslik: 158–166-betlar
MaqsadChexovning «Человек в футляре» hikoyasi syujetini, Belikov obrazini va «futlyar» ramzini tushunish.
Yangi so‘zlar
футляр (g‘ilof, futlyar) · футляр (case)символ (ramz) · символ (symbol)карикатура (karikatura) · карикатура (caricature)сатира (satira) · сатира (satire)
Tushuntirish

A. P. Chexov Taganrogda tug‘ilgan; yoshligida «Antosha Chexonte» taxallusi bilan kulgili hikoyalar yozgan, keyin asarlari jiddiylashgan. «Человек в футляре» (1898) hikoyasining qahramoni — gimnaziyaning yunon tili o‘qituvchisi Belikov. U doim kalish kiyadi, soyabon ko‘taradi, hamma narsani g‘ilofga soladi va «Как бы чего не вышло» deb qo‘rqadi; shu qo‘rquv bilan butun shaharni o‘z ta’siriga oladi. Yangi o‘qituvchi Kovalenko va uning singlisi Varenka kelgach, Belikov Varenkaga uylanmoqchi bo‘ladi. Ularning velosipedda yurishini ko‘rib, g‘azablanadi, Kovalenko bilan janjallashadi, Kovalenko esa uni zinadan itarib yuboradi; buni ko‘rgan Varenkaning kulgisi uni sharmanda qiladi. Belikov bir oy ichida vafot etadi. «Futlyar» — qo‘rquv, bir xil hayot va yangilikdan qochish ramzi; Chexov bunday hayotni satira bilan qoralaydi.

Namunalar
Mini-matn: «Беликов всегда боялся: как бы чего не вышло. Он ходил в калошах даже в хорошую погоду и прятал лицо в воротник». (Belikov hamisha qo‘rqardi; kalish kiyib yurardi.)
Ramz: kalish, soyabon, qo‘lqop — hammasi futlyar. Ichki futlyar — yangilikdan qo‘rqish va erkin fikrlamaslik.
Sinfda faoliyat

«Bizning futlyarimiz». Guruhlar «Kundalik hayotda qanday futlyarlar bor?» savoliga 3 misol yozadi (qo‘rquv, odat, bahona).

Mashq
1
«Человек в футляре» qaysi yili yozilgan va muallifi kim?
2
Belikov kim va qanday odam?
3
Belikovning vafotiga nima sabab bo‘ladi?
4
Nima uchun «футляр» ramz hisoblanadi?