Nutqiy uslublar va til vositalari
Javoblar ota-onalar va o‘qituvchilar uchun.
1
Betaraf, ilmiy, rasmiy, so‘zlashuv deb ajratib, har bir guruhga 3 tadan so‘z yozing.
Masalan: betaraf – uy, suv, kitob; ilmiy – termin, ta’rif, hodisa; rasmiy – tayinlansin, belgilansin, kuchga kiradi; so‘zlashuv – hoy, qani, voy.
2
«Yuqorida», «quyida» so‘zlari qanday nutqqa xos ekanini tushuntiring va ikki jumla tuzing.
Yozma nutqqa. Masalan: «Quyidagi jadvalda natijalar berilgan», «Yuqorida ko‘rsatilgan qoidaga amal qiling».
3
Bir mazmunni (maktabga kech qolish) uch uslubda – so‘zlashuv, rasmiy va badiiy – ifodalang.
So‘zlashuv: «Kech qoldim-da, avtobus yurmadi». Rasmiy: «Transport harakati kechikkani sababli darsga kechikkanimni ma’lum qilaman». Badiiy: «Shoshgan sari yo‘l cho‘zilar, avtobus esa ko‘zimdan g‘oyib bo‘ldi».
4
O‘qituvchining dars paytidagi nutqidan uslubiy betaraf va xoslangan vositalarga ikkitadan misol yozing.
Betaraf: «daftar», «yozmoq». Xoslangan: «termin» (ilmiy), «e’tibor bering» (kitobiy-ta’limiy).