Ifoda maqsadiga ko‘ra gap turlari uslubiyati

Ifoda maqsadiga ko‘ra gaplar darak, so‘roq va buyruq turlariga bo‘linadi; kuchli his-hayajon bilan aytilganda ularning har biri undov gap bo‘ladi. Nutqimizning asosiy qismini darak gaplar tashkil etadi; ularning ohangi o‘zgarsa, xabarga quvonch yoki ikkilanish kabi qo‘shimcha ma’no qo‘shiladi. So‘roq gap esa ko‘pincha savoldan boshqa narsani ham ifodalaydi: hayrat (Iyunda qor yog‘dimi?!), shubha-gumon (Poyezdga ulgurarmikanmiz?), sevinch-hayajon, hatto buyruq (Ovozingni pasaytirmaysanmi?! – «ovozingni pasaytir»). Bunday qo‘llanishlar ko‘proq so‘zlashuv, badiiy va publitsistik uslubda uchraydi. Buyruq gaplar ilmiy va rasmiy uslubda his-hayajonsiz, aniq yo‘riqnoma sifatida ishlatiladi («Quyidagi masalani yeching»), so‘zlashuv va badiiy uslubda esa ko‘pincha emotsional bo‘ladi.