Takrorlash
Takrorlashda avval nutq uslublarini eslang: so‘zlashuv, badiiy, publitsistik, ilmiy va rasmiy. Har bir uslubning maqsadi, tili va qo‘llanish o‘rni farq qiladi; uslubiy bo‘yoq esa funksional yoki emotsional-ekspressiv bo‘ladi. So‘z qatlami bo‘yicha sinonim, omonim, paronim, shevaga xos so‘z, eskirgan so‘z, termin va frazeologizmlarni solishtiring. Sintaksisda so‘z tartibi, gap turlari, ritorik so‘roq, undalma, kirish va kiritmalar, qo‘shma gaplar, ko‘chirma va o‘zlashtirma gaplar, matn va iqtibosni qaytaring. Imtihon tipidagi savolda avval matn uslubini aniqlang, so‘ng til vositalarini va tinish belgilarini asoslab javob bering. Xato qilingan joylar ro‘yxatini tuzib, shularni qayta o‘rganing.
| Uslub | Belgisi |
|---|---|
| so‘zlashuv | erkin, og‘zaki |
| publitsistik | ta’sirchan |
| badiiy | obrazli |
| ilmiy | aniq, termin |
| rasmiy | qolipli |
Og‘zaki savolga javob berayotgan o‘quvchi gapning uslubini nomlaydi va sababini aytadi. Tekshiruvchi fikr yo‘lini ko‘radi va javobni tezroq baholaydi. Bu mavzu amaliy hayotda emas, o‘rganilganlarni takrorlash va asoslash mahoratida ishlatiladi.
Imtihon oluvchilar, o‘qituvchilar va muharrirlar tahlilni asoslangan javobdan tanib oladi.
Bugun uchta gap eshitib yoki o‘qib, qaysi biri so‘zlashuv, qaysi biri rasmiy uslubda ekanini sababi bilan ichingizda belgilang.
«Imtihon blitsi»: har guruh uslub, so‘z qatlami va sintaksis bo‘yicha savol tuzib, boshqalarga beradi.