Matn va iqtibos
Matn – bir-biri bilan mazmun va grammatik jihatdan bog‘langan, mavzusi va bosh fikri bor, tugal nutq birligi. Matnning asosiy belgilari: butunlik (mavzuning yagonaligi), bog‘lanish (gaplar o‘rtasidagi aloqa), tugallik va asosiy fikrning mavjudligi. Iqtibos – boshqa muallif asaridan olingan parcha. Ilmiy matnda iqtibosning manbasi albatta ko‘rsatilishi shart: muallif, asar nomi, yil va bet. Manbasiz olingan fikr plagiat, ya’ni birovning ishini o‘zlashtirish hisoblanadi. Iqtibos «…» ichida aynan keltiriladi, manba esa qavs ichida yoki sahifa tagida beriladi. Badiiy asarda esa iqtibos ko‘pincha manbasi aytilmay, ishora (alluziya) sifatida keladi; o‘quvchi uni o‘zi taniydi.
| Belgi | Mazmuni |
|---|---|
| butunlik | mavzu yagona |
| bog‘lanish | gaplar aloqasi |
| tugallik | fikr oxiriga yetgan |
| bosh fikr | matn nima demoqchi |
Maktab ko‘rgazmasi uchun loyiha tayyorlayotgan o‘quvchi kitobdan olgan ma’lumotning yoniga manba nomini va sahifasini yozib qo‘yadi. Hakamlar so‘raganda u ma’lumot qayerdan olinganini darrov ko‘rsatadi.
Tadqiqotchilar, jurnalistlar, talabalar va huquqshunoslar manbani ko‘rsatib, o‘zgalar fikrini o‘zlashtirmaydi.
Navbatdagi uy vazifasida ko‘chirgan bitta ma’lumotning yoniga manbani qisqa yozib qo‘ying: nomi va sahifasi.
«Matnni tikla»: aralash berilgan gaplardan mantiqiy matn tuziladi va bosh fikr topiladi.