30
Ish qog‘ozlari ustida ishlash
Darslik: 106–107-betlar
MaqsadRasmiy ish qog‘ozlarining turlarini, tilining talablarini va ariza tuzilishini bilish.
Yangi so‘zlar
ish qog‘ozi · official documentariza · applicationma’lumotnoma · certificatexolislik · objectivity
Tushuntirish
Ish qog‘ozlari – rasmiy uslubda yoziladigan hujjatlar: ariza, tushuntirish xati, tarjimayi hol, ma’lumotnoma, ishonchnoma, dalolatnoma, bayonnoma, taklifnoma, tavsifnoma, hisobot, e’lon va boshqalar. Ularning tiliga xolislik, aniqlik, ixchamlik va tayyor qolip (qoliplashgan ifoda) talab qilinadi. Shuning uchun unda kichraytirish-erkalash shakllari, sheva so‘zlari, ko‘chma ma’nodagi ifodalar, ritorik so‘roq va his-hayajon bo‘lmaydi. Ariza quyidagi qismlardan iborat: kimga (qabul qiluvchi), kimdan (yuboruvchi), hujjat nomi (ARIZA), matn, ilova, sana va imzo. Hujjatda sana va imzo qo‘yilishi, ma’lumotlar aniq yozilishi shart.
Namunalar
Ariza matni: «Meni 10-A sinfdan 10-B sinfga o‘tkazishingizni so‘rayman.» – xolis, qoliplashgan ifoda.
Noto‘g‘ri: «Iltimos, jon domla, meni o‘tkazib yuboring-a!» – erkalash, undov va his-hayajon rasmiy uslubga mos emas.
Sinfda faoliyat
«Hujjat ustaxonasi»: har bir o‘quvchi qisqa ariza yozadi, juft uni qismlar va tilning xolisligi bo‘yicha tekshiradi.
Mashq
1
Beshta ish qog‘ozi turini sanang.
Ariza, tushuntirish xati, tarjimayi hol, ma’lumotnoma, taklifnoma.
2
Ariza qanday qismlardan iborat?
Kimga, kimdan, ARIZA, matn, ilova, sana va imzo.
3
Rasmiy hujjat tilida nimalarga yo‘l qo‘yilmaydi?
Kichraytirish-erkalash, sheva, ko‘chma ma’no, ritorik so‘roq va his-hayajon.
4
Nega hujjatda tayyor qolip ishlatiladi?
Chunki ular aniq va bir xil tushuniladi, vaqtni tejaydi.