ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Ish qog‘ozlari ustida ishlash

Darslar 30 · 1 ta dars · N.M. Mahmudov, A.Sh. Sobirov, Y.R. Odilov, G.Sh. Ziyodullayeva. Ona tili 10-sinf, 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017
30

Ish qog‘ozlari ustida ishlash

Darslik: 106–107-betlar
MaqsadRasmiy ish qog‘ozlarining turlarini, tilining talablarini va ariza tuzilishini bilish.
Yangi so‘zlar
ish qog‘ozi · official documentariza · applicationma’lumotnoma · certificatexolislik · objectivity
Tushuntirish

Ish qog‘ozlari – rasmiy uslubda yoziladigan hujjatlar: ariza, tushuntirish xati, tarjimayi hol, ma’lumotnoma, ishonchnoma, dalolatnoma, bayonnoma, taklifnoma, tavsifnoma, hisobot, e’lon va boshqalar. Ularning tiliga xolislik, aniqlik, ixchamlik va tayyor qolip (qoliplashgan ifoda) talab qilinadi. Shuning uchun unda kichraytirish-erkalash shakllari, sheva so‘zlari, ko‘chma ma’nodagi ifodalar, ritorik so‘roq va his-hayajon bo‘lmaydi. Ariza quyidagi qismlardan iborat: kimga (qabul qiluvchi), kimdan (yuboruvchi), hujjat nomi (ARIZA), matn, ilova, sana va imzo. Hujjatda sana va imzo qo‘yilishi, ma’lumotlar aniq yozilishi shart.

HujjatVazifasi
arizailtimos
tushuntirish xatisababni bildirish
tarjimayi holhayot yo‘li
ma’lumotnomafaktni tasdiqlash
bayonnomayig‘ilish qaydi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktabdagi tadbir haqida e’lon yozayotgan o‘quvchi unga nima bo‘ladi, qachon, qayerda va kim bilan bog‘lanish kerakligini tartib bilan yozadi. Shunda e’lon hammaga bir xil tushunarli bo‘ladi.

Kim ishlatadi

Kotiblar, kadrlar bo‘limi xodimlari, fuqarolar va tashkilotchilar hujjatlarni qolipda yozadi, shunda ularni tez ko‘rib chiqish mumkin.

Bugun sinab ko‘ring

O‘zingiz o‘ylab topgan tadbir uchun to‘rt qatorli e’lon yozing: nima, qachon, qayerda, kim bilan bog‘lanish; shaxsiy ma’lumot yozmang.

Namunalar
Ariza matni: «Meni 10-A sinfdan 10-B sinfga o‘tkazishingizni so‘rayman.» – xolis, qoliplashgan ifoda.
Noto‘g‘ri: «Iltimos, jon domla, meni o‘tkazib yuboring-a!» – erkalash, undov va his-hayajon rasmiy uslubga mos emas.
Sinfda faoliyat

«Hujjat ustaxonasi»: har bir o‘quvchi qisqa ariza yozadi, juft uni qismlar va tilning xolisligi bo‘yicha tekshiradi.

Mashq
1
Beshta ish qog‘ozi turini sanang.
2
Ariza qanday qismlardan iborat?
3
Rasmiy hujjat tilida nimalarga yo‘l qo‘yilmaydi?
4
Nega hujjatda tayyor qolip ishlatiladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliXona burchagi aniq 90°mi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →