Darslar 11–12 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
12
Nazorat ishi
Darslik: 30–32-betlar
Maqsad1–11-darslardagi bilimni nazorat variantida qo‘llaydi: ifoda, murojaat, funksiya, matn, IF va grafik.
Yangi so‘zlar
ifoda qiymati · expression value: the number a formula producesmurojaat turi · reference type: relative, absolute or mixedgrafik · graph: the picture of a function drawn from a table of valuestekshirish ro‘yxati · checklist: a list of points to check before handing in the work
Tushuntirish
Nazorat ishi o‘tilgan bobning birinchi qismini qamrab oladi: formula yozish va hisoblash, nisbiy va absolut murojaat, boshqa varaqqa murojaat, matnli va mantiqiy funksiyalar, funksiya grafigi. Har bir topshiriq Excelda bajariladi, so‘ng natija qo‘lda ham tekshiriladi. Topshirishdan oldin tekshirish ro‘yxatidan o‘ting: formula «=» bilan boshlanganmi, qavslar juftmi, kerakli murojaatda $ bormi, matn tirnoq ichidami, diagramma nomlanganmi. Xato qiymati chiqqan joyni #DIV/0!, #NAME?, #VALUE!, #REF! belgilari bo‘yicha tahlil qiling. Fayl nomida o‘z ismingizni yozing, lekin shaxsiy ma’lumot (telefon, manzil) kiritmang.
Xato qiymati
Sababi
#DIV/0!
nolga bo‘lish
#NAME?
noma’lum nom
#VALUE!
qiymat turi mos emas
#REF!
mavjud bo‘lmagan katak murojaati
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Muhim topshiriqni topshirishdan oldin o‘quvchi ro‘yxat bo‘yicha o‘z ishini qayta ko‘rib chiqdi, keyin uni sinfdoshiga berdi. Sinfdosh o‘quvchi o‘zi ko‘rmagan bitta xatoni topdi. Ikki juft ko‘z ishni ancha ishonchli qildi.
Kim ishlatadi
Uchuvchilar tekshiruv ro‘yxatidan, muharrirlar boshqa odam o‘qishidan, muhandislar hamkasbi tekshiruvidan foydalanadi.
Bugun sinab ko‘ring
Uy vazifangizdagi bir sahifani do‘stingizga bering va undan ikkita xato topishni so‘rang; o‘zingiz ham uning sahifasida shunday qiling.
3-topshiriq: y = x² – 2 ni x = –2 dan 2 gacha (qadam 1) jadvalga tushiring: y = 2, –1, –2, –1, 2 (formula =A2^2-2). Tarqoq silliq diagramma parabolani beradi, uchi (0; –2). 4-topshiriq: =IF(LEN(A1)>5,"uzun","qisqa") da A1 = «Excel» bo‘lsa, LEN = 5, shart yolg‘on, natija «qisqa».
Sinfda faoliyat
«Ikki juft ko‘z»: o‘quvchilar yechilgan nazorat ishlarini almashadi va tekshirish ro‘yxati bo‘yicha xatolarni topadi; keyin hamma birgalikda eng ko‘p uchragan xatoni muhokama qiladi.
Mashq
1
=(8-2)^2/4 ning qiymati qancha?
9
2
y = x² – 2 funksiyaning x = 3 dagi qiymati nechaga teng?
7
3
«Mart» varag‘idagi B5 va «Aprel» varag‘idagi B5 ni ko‘paytiruvchi formulani yozing.
=Mart!B5*Aprel!B5
4
Nazorat ishida A1 = 10, A2 = 0 bo‘lib, =A1/A2 yozildi. Qaysi xato chiqadi va uni qanday tuzatish mumkin?
#DIV/0!; A2 ga nolga teng bo‘lmagan son yozish yoki =IF(A2=0,"",A1/A2) deb yozish mumkin.