☰ Mundarija · Informatika

Amaliy mashg‘ulot va nazorat

Darslar 11–12 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
11

Mustahkamlash uchun amaliy mashg‘ulot

Darslik: 28–29-betlar
MaqsadFormulalar, murojaatlar, funksiyalar va IF ni bitta amaliy masalada birlashtiradi va natijani tekshiradi.
Yangi so‘zlar
andoza jadval · template table: a prepared layout whose numbers can be changedyakuniy qator · total row: the row that adds up a columno‘rtacha qiymat · mean: the sum of the values divided by their numbernatijani tekshirish · sanity check: estimating the answer roughly to see if it is reasonable
Tushuntirish

Amaliy mashg‘ulotda jadval nolidan quriladi va avvalgi darslardagi barcha vositalar birga ishlatiladi. Ish tartibi: avval sarlavhalar va boshlang‘ich ma’lumotlar yoziladi; soliq stavkasi kabi umumiy son alohida katakka qo‘yiladi va absolut murojaat bilan ulanadi; so‘ng bitta qator uchun formula yoziladi va pastga nusxalanadi; oxirida yakuniy qator qo‘shiladi. Natijani doim taxminiy hisob bilan tekshiring: 12% QQS narxning o‘ndan biridan sal ko‘p bo‘lishi kerak. Faylni mazmunli nom bilan (masalan, narxlar_QQS.xlsx) saqlang va nusxasini boshqa joyda ham saqlab qo‘ying. Boshqa odamning yoki umumiy fayl ustida ishlayotganda uning formulalarini o‘zgartirishdan oldin nusxasini oling.

Namunalar
1-masala. Narxlar B2:B4 da: 250 000, 90 000, 140 000 so‘m; QQS stavkasi 12% E1 da. C2 = B2*$E$1 (30 000; 10 800; 16 800), D2 = B2+C2 (280 000; 100 800; 156 800), D5 = SUM(D2:D4) = 537 600. Tekshiruv: jami narx taxminan 480 000 ning 1,12 baravari ≈ 537 600.
2-masala. Uch nazorat bahosi B2:D2 da: 68, 74, 80. E2 = (B2+C2+D2)/3 = 74. F2 = IF(E2>=70,"yaxshi","oddiy") natijasi «yaxshi». Formulalar boshqa o‘quvchilar qatoriga nusxalanganda har biri o‘z bahosini qayta ishlaydi.
Sinfda faoliyat

«Mini-do‘kon»: guruhlar 5 ta o‘ylab topilgan mahsulot, narx va QQS jadvalini tuzadi, so‘ng boshqa guruhning faylida bitta narxni o‘zgartirib, jami qanday o‘zgarishini oldindan bashorat qiladi.

Mashq
1
140 000 so‘mlik mahsulotga 12% QQS necha so‘m?
2
QQS bilan narxlar 280 000, 100 800 va 156 800 so‘m. Jami necha so‘m?
3
Baholar 68, 74 va 80 bo‘lsa, o‘rtacha nechaga teng?
4
Nima uchun natijani taxminiy hisob bilan tekshiramiz?