☰ Mundarija · Informatika

Ilova oynasi

Darslar 37–38 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
37

Ilova va uning oynasi

Darslik: 86–89-betlar
MaqsadIlova oynasining Width, Height, Left, Top, Caption va Color xossalarini o‘rnatadi, ilovani F9 bilan ishga tushiradi va saqlaydi.
Yangi so‘zlar
Width / Height · Width / Height: the width and height of an object in pixelsLeft / Top · Left / Top: the distance from the left and the top edge of the screen (or parent)Caption · Caption: the title text of a window or controlpiksel · pixel: one dot of the screen, the unit for sizes in Delphi
Tushuntirish

Ilova oynasi Form1 obyekti bo‘lib, uning 50 dan ortiq xossasi bor. Eng asosiylari: Width (kenglik) va Height (balandlik) – piksellarda; Left va Top – oynaning ekranning chap va yuqori chetidan masofasi; Caption – sarlavha matni; Color – fon rangi. Xossani ikki usulda o‘zgartirish mumkin: oynani tanlab, Object Inspector da qiymatni yozish yoki oynaning o‘ng pastki burchagini sudrash. Yozuv ko‘rinishi «obyekt.xossa := qiymat;» bo‘lib, masalan Form1.Width := 400; va Form1.Caption := 'My first app'; (matn bir tirnoqda). Rang nomlari cl harfidan boshlanadi: clAqua, clYellow, clWhite. O‘zgarishlarni ko‘rish uchun ilova Run menyusidan, uskunalar panelidagi yashil uchburchakdan yoki F9 bilan ishga tushiriladi; to‘xtatish uchun oynaning yopish tugmasi bosiladi.

Namunalar
Form1.Width := 400; Form1.Height := 300; – oyna 400×300 piksel. Form1.Left := 100; Form1.Top := 50; bo‘lsa, oynaning o‘ng cheti ekranning chap chetidan 100+400 = 500 pikselda, pastki cheti yuqoridan 50+300 = 350 pikselda joylashadi.
Form1.Caption := 'Salom'; sarlavhani «Salom» qiladi, Form1.Color := clAqua; esa fonni havorang qiladi. Matn qiymatlari bir tirnoqda, rang nomlari tirnoqsiz yoziladi. Katta-kichik harf muhim emas, lekin o‘qish oson bo‘lishi uchun nomlar Delphi yozganidek yoziladi.
Sinfda faoliyat

«Oyna ustaxonasi»: har bir o‘quvchi oynani 450×300 qilib, sarlavhaga o‘zining taxallusini yozadi, rangini o‘zgartiradi va F9 bilan ishga tushirib, ekranning qaysi joyida turganini tekshiradi.

Mashq
1
Oyna kengligi qaysi xossada saqlanadi?
2
Left = 120, Width = 380 bo‘lsa, oynaning o‘ng cheti ekranning chap chetidan necha pikselda?
3
Ilovani ishga tushirishning uch usulidan ikkitasini yozing.
4
Nima uchun Caption matni bir tirnoq ichida yoziladi?