10-sinf informatika 10-hafta, 18-dars: Amaliy mashg‘ulot

Amaliy mashg‘ulot va bob nazorati

Darslar 18–19 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017

Amaliy mashg‘ulot

Darslik: 41-bet

MaqsadByudjet, birliklarni almashtirish va kvadrat tenglama jadvallarini tuzadi; foiz ulushini hisoblaydi va IF bilan formulani xatodan himoya qiladi.

Yangi so‘zlar

foiz ulushi · percentage share: part ÷ whole · 100birlikni almashtirish · unit conversion: recalculating a quantity from one unit to anotherxatodan himoya · error protection: an IF that avoids a formula that would give an errorpie diagrammasi · pie chart: shows the shares of parts in a whole

Tushuntirish

Bu mashg‘ulotda bobning formulalari uchta kichik loyihada qo‘llanadi. Birinchi loyiha – oylik xarajatlar jadvali: SUM, AVERAGE, MAX, MIN va har oyning umumiy xarajatdagi ulushi =B2/$B$8*100 (foiz) hisoblanadi. Ikkinchi loyiha – tezlik birliklarini almashtirish: km/soat dan m/s ga o‘tish uchun 1000/3600 ga ko‘paytiriladi. Uchinchi loyiha – a, b, c kiritiladigan kvadrat tenglama «kalkulyatori»: D hisoblanadi va ildizlar faqat D ≥ 0 bo‘lganda chiqadi, aks holda «ildiz yo‘q» yoziladi. Har bir jadvalda boshlang‘ich katakka ranglar bering (masalan, kiritiladigan kataklar sariq), shunda foydalanuvchi qaysi katakni o‘zgartirishi mumkinligini biladi. Tayyor jadvalga shaxsiy ma’lumot (telefon, manzil) kiritmang.

Namunalar

Klub xarajatlari (so‘m): yan. 120 000, fev. 95 000, mart 140 000, apr. 110 000, may 130 000, iyun 105 000. Jami (B8) = 700 000; o‘rtacha ≈ 116 667; eng ko‘p – mart (140 000). Mart ulushi =140000/700000*100 = 20%.

Tezlik: A2:A5 da 36, 54, 72, 90 km/soat; B2 = A2*1000/3600 → 10, 15, 20, 25 m/s. Kvadrat tenglama: D1 = B1^2-4*A1*C1; ildiz: =IF(D1>=0,(-B1+SQRT(D1))/(2*A1),"ildiz yo‘q"). a = 1, b = –5, c = 6 da D = 1, ildiz 3; a = 1, b = 2, c = 5 da D = –16, natija «ildiz yo‘q».

Sinfda faoliyat

«Uch kataklik kalkulyator»: juftliklar tezlik jadvaliga yana bir ustun – soat ichida o‘tilgan masofa – qo‘shadi; bir juftlik kiritiladigan kataklarni sariq bilan belgilaydi, boshqasi shu jadvaldan foydalanib sinaydi.

Mashq

Umumiy xarajat 700 000, mart xarajati 140 000 so‘m. Mart ulushi necha foiz?

72 km/soat necha m/s ga teng?

a = 1, b = 2, c = 5 da D nechaga teng?

Nima uchun ildiz formulasi IF(D>=0, …) ichiga olinadi?