ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Matn va shakllar

Darslar 63–64 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
63

Rasmga boshqa obyektlarni joylash

Darslik: 144–148-betlar
MaqsadRasmga TextOut bilan matn joylaydi, shriftni sozlaydi va Arc (yoy), Chord (segment), Pie (sektor) usullarini farqlab ishlatadi.
Yangi so‘zlar
TextOut · TextOut: a method that writes text on the canvas at a given pointArc · Arc: an arc of an ellipseChord · Chord: an ellipse segment cut off by a straight line joining the ends of an arcPie · Pie: a sector, bounded by an arc and two radii
Tushuntirish

Rasmga matn qo‘yish uchun Canvas.TextOut(x, y, 'matn') ishlatiladi: (x, y) – yozuv chap yuqori burchagining koordinatalari. Yozuv ko‘rinishi Canvas.Font xossalari bilan o‘rnatiladi: Font.Size, Font.Color, Font.Name; standart cho‘tka yozuv orqasini bo‘yaydi, shuning uchun yozuv fonsiz bo‘lishi uchun Brush.Style := bsClear; qo‘yiladi. Canvas.TextWidth('matn') yozuv enini beradi va uni o‘rtaga qo‘yishda ishlatiladi. Ellips qismlari uchun sakkizta son beriladigan uchta usul bor: Arc(x1, y1, x2, y2, x3, y3, x4, y4), Chord(…) va Pie(…). Dastlabki to‘rt son ellips o‘ralgan to‘rtburchakni belgilaydi; (x3, y3) – boshlang‘ich nurni, (x4, y4) – oxirgi nurni ellips markazidan o‘tkazuvchi nuqtalar. Chiziq boshlang‘ich nurdan soat strelkasi aksiga yo‘nalishda tugash nurigacha chiziladi, shuning uchun nuqtalar tartibi muhim. Arc – faqat yoyni, Chord – yoy va uning uchlarini tutashtiruvchi kesmani (segment), Pie – yoy va ikkita radiusni (sektor) chizadi; Chord va Pie ichini cho‘tka bilan bo‘yaydi.

UsulChizadi
Arcfaqat yoy
Chordyoy va uning uchlarini tutashtiruvchi kesma
Pieyoy va ikki radius (sektor)
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

O‘quvchi bir soatlik mashg‘ulot uchun doira chizdi va 30 daqiqani sektor bilan bo‘yadi. Yarim doira 180° ga teng, shuning uchun sektor aniq yarmini egalladi. Sektor yoniga esa uning nomi tanlangan koordinatalar bilan yozildi.

Kim ishlatadi

Grafik dizaynerlar, infografika yaratuvchilari va soat yoki o‘lchov asboblari ekranlarini loyihalovchilar doira bo‘laklari va yozuvlarni koordinata bilan joylaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Stakan yoki qopqoq atrofida doira chizing, uni ko‘z bilan 8 ta teng bo‘lakka bo‘ling va bitta bo‘lak necha gradus ekanini yozing.

Namunalar
Yoy va sektor: Image1.Canvas.Arc(0, 0, 100, 100, 100, 50, 50, 0); – markaz (50, 50); boshlang‘ich nur sharqqa (100, 50), oxirgi nur shimolga (50, 0): yuqori o‘ng chorak yoyi. Image1.Canvas.Pie(0, 0, 100, 100, 50, 0, 100, 50); – boshlang‘ich nur shimolga, oxirgisi sharqqa: soat strelkasi aksiga uch chorak, ya’ni 270° sektor.
Yozuv: Image1.Canvas.Font.Size := 14; Image1.Canvas.Font.Color := clRed; Image1.Canvas.Brush.Style := bsClear; Image1.Canvas.TextOut(20, 30, 'Salom'); – 14 o‘lchamli qizil yozuv (20, 30) nuqtadan boshlanadi. Chord(0, 0, 100, 100, 100, 50, 50, 0) shu chorak yoyni va uning uchlarini tutashtiruvchi to‘g‘ri kesmani bo‘yab chizadi.
Sinfda faoliyat

«Qismlar atlasi»: juftlik uchta usul bilan bitta aylananing 4 xil qismini chizadi, har biri uchun boshlang‘ich va oxirgi nur nuqtalarini oldindan yozadi va rasm bilan solishtiradi.

Mashq
1
Pie bilan Chord ning farqi nimada?
2
Arc(0, 0, 100, 100, …) dagi ellipsning yarim o‘qlari?
3
Bir doira 360° ga teng. Uch chorak necha gradus?
4
Nima uchun TextOut dan oldin Brush.Style := bsClear yoziladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQizdirilsa yaxshiroq o‘tkazadimi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →