ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Visible va Enabled

Darslar 45–46 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
45

Boshqarish obyektlarining faolligi va ko‘rinmasligi

Darslik: 98–101-betlar
MaqsadObyektlarning Visible va Enabled xossalarini ajratadi, mantiqiy qiymatlar True/False va not amalini qo‘llaydi hamda tugmalarni yashirish yoki o‘chirib qo‘yish orqali ilovani boshqaradi.
Yangi so‘zlar
Visible · Visible: whether the object is shown on the windowEnabled · Enabled: whether the object reacts to the userTrue / False · True / False: the two values of the logical typenot · not: the operation that reverses a logical value
Tushuntirish

Ko‘pchilik boshqarish obyektlarida Visible va Enabled xossalari bor; ikkalasi ham mantiqiy turdagi bo‘lib, faqat True (rost) yoki False (yolg‘on) qiymat oladi. Visible = False bo‘lsa, obyekt oynada ko‘rinmaydi, lekin mavjud bo‘lib qoladi va kod unga murojaat qila oladi. Enabled = False bo‘lsa, obyekt ko‘rinadi, ammo xira tortadi va foydalanuvchi uning bilan ishlay olmaydi. Shu ikki xossa orqali ilova foydalanuvchini yo‘naltiradi: hozir kerak bo‘lmagan tugmani o‘chirib qo‘yadi yoki joyni tejash uchun yashiradi. not amali mantiqiy qiymatni teskarisiga o‘zgartiradi, shuning uchun Label1.Visible := not Label1.Visible; buyrug‘i har bosilganda yozuvni ko‘rsatadi va yashiradi. Obyekt bosilishga javob berishi uchun u ham ko‘rinadigan, ham faol bo‘lishi kerak.

Xossa = FalseNatija
Visibleobyekt ko‘rinmaydi, lekin mavjud
Enabledobyekt ko‘rinadi, lekin xira – ishlab bo‘lmaydi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Onlayn arizada barcha majburiy katakchalar to‘ldirilmaguncha «Yuborish» tugmasi kulrang va bosib bo‘lmaydigan holatda turadi. To‘ldirilgach tugma oddiy bo‘lib qoladi. Bu xato yuborishning oldini oladi.

Kim ishlatadi

Veb va ilova dasturchilari, bank shakllarini loyihalovchilar va o‘yin menyusi dizaynerlari kerak bo‘lmagan tugmalarni vaqtincha o‘chiradi yoki yashiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Daftarga ikkita «hali emas» qoidasini yozing, masalan «javob tanlanmaguncha Keyingi tugmasi kulrang turadi», va har birini do‘stingiz foydalanuvchi bo‘lib sinab ko‘rsin.

Namunalar
Pascal
1procedure TForm1.Button1Click(Sender: TObject);
2begin
3  Form1.Width := Form1.Width + 20;
4  if Form1.Width >= 500 then
5  begin
6    Button1.Enabled := False;
7    Button2.Visible := True;
8  end;
9end;
Oyna eni 400, Button2.Visible = False. Button1 bosilganda – kod yuqorida. Beshinchi bosishda eni 400+5·20 = 500 bo‘ladi: Button1 xira tortadi, Button2 paydo bo‘ladi.
Label1.Visible := not Label1.Visible; Boshida Label ko‘rinadi (True). 1-bosishda yashirinadi, 2-bosishda ko‘rinadi; toq sonli bosishlardan keyin yashirin, juft sonlidan keyin ko‘rinadi. 7 marta bosilgandan keyin Label yashirin.
Sinfda faoliyat

«Yashirin tugma»: juftlik ikki tugmali ilovada birinchi tugma ikkinchisini yashiradi/ko‘rsatadi; boshqa juftlik 9 marta bosilgandan keyin holatni oldindan aytib beradi.

Mashq
1
Obyekt xira tortishi uchun qaysi xossa False bo‘ladi?
2
Label ko‘rinadi. not bilan almashtirish 5 marta bajarilsa, holat?
3
Oyna 400 dan boshlab har bosishda +20; Button1 eni 500 ga yetganda o‘chadi. Necha bosishdan keyin?
4
Nima uchun yashirilgan obyektga kod orqali murojaat qilish mumkin?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuli7 bosqichda 1000 kishi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →