ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

ShowMessage va nazorat

Darslar 41–42 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
41

ShowMessage oynasi

Darslik: 93–95-betlar
MaqsadShowMessage bilan foydalanuvchiga xabar chiqaradi, if…then…else bilan chegara qo‘yadi va IntToStr yordamida sonni matnga ulab sarlavhaga yozadi.
Yangi so‘zlar
ShowMessage · ShowMessage: a procedure that shows a small window with a text messageIntToStr · IntToStr: converts an integer to a text stringif … then … else · if … then … else: runs one statement when a condition is true and another when it is falsesatr · string: a sequence of characters, written in single quotes
Tushuntirish

Oyna tugma bosilganda cheksiz kengaysa, u ekrandan chiqib ketadi; bunga shart qo‘yish kerak. Shartli buyruq: if Form1.Width < 700 then … else … – shart rost bo‘lsa birinchi qism, yolg‘on bo‘lsa else dan keyingi qism bajariladi. Foydalanuvchiga sabab haqida aytish uchun ShowMessage('matn') ishlatiladi: u alohida kichik oyna chiqaradi va OK bosilmaguncha ilova kutib turadi. Satr ichida faqat lotin harflari va oddiy belgilar yozing, o‘zbekcha ‘ belgisi esa bir tirnoq bilan aralashib ketadi. Oyna o‘lchamini sarlavhada ko‘rsatish uchun son matnga aylantiriladi: Form1.Caption := 'Eni: ' + IntToStr(Form1.Width); IntToStr siz 'Eni: ' + Form1.Width xato beradi, chunki matnga son qo‘shib bo‘lmaydi. Birinchi bo‘lib shartni tekshiring va keyingina o‘zgartiring, shunda ilova chegaradan oshmaydi.

BoshlashForm1.Width > 300hayo‘qoyna kichrayadiShowMessageTugatish
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Musiqa ilovasida ovoz balandligi belgilangan chegaradan oshsa, «Juda baland» degan xabar chiqadi, aks holda hech narsa chiqmaydi. Dasturchi shart yozib, xabar ko‘rsatishni shu shartga bog‘lagan. Foydalanuvchi esa nima uchun cheklov borligini tushunadi.

Kim ishlatadi

Mobil ilova dasturchilari, bank ilovalarini yaratuvchilar va o‘yin dizaynerlari shartga qarab ogohlantirish chiqaradi.

Bugun sinab ko‘ring

O‘zingiz o‘ylab topgan ilova uchun 3 ta «agar … bo‘lsa, … xabari, aks holda hech narsa» qoidasi yozing va har birini bitta son bilan sinab ko‘ring.

Namunalar
Pascal
1procedure TForm1.Button2Click(Sender: TObject);
2begin
3  if Form1.Width > 300 then
4  begin
5    Form1.Width := Form1.Width - 20;
6    Form1.Height := Form1.Height - 10;
7  end
8  else
9    ShowMessage('Oyna yetarlicha kichik');
10end;
«Kichraytir» tugmasi – kod yuqorida. Boshlang‘ich o‘lcham 500×350: 10 marta bosilganda eni 500–10·20 = 300, bo‘yi 350–10·10 = 250; 11-bosishda 300 > 300 yolg‘on bo‘lgani uchun xabar chiqadi.
Pascal
1Form1.Caption := 'Olcham: ' + IntToStr(Form1.Width) + ' x ' + IntToStr(Form1.Height);
Sarlavhada o‘lcham – kod yuqorida. Oyna 600×350 bo‘lganda sarlavha Olcham: 600 x 350 bo‘ladi. Bu satr o‘lchamni o‘zgartirgandan keyin yozilishi kerak, shunda sarlavha yangi sonlarni ko‘rsatadi.
Sinfda faoliyat

«Chegara qo‘riqchisi»: juftlik chegarani 500 piksel qilib, ilovani yozadi; uni sinab, nechanchi bosishda xabar chiqishini oldindan hisoblaydi.

Mashq
1
Matnga sonni qo‘shishdan oldin sonni qaysi funksiya matnga aylantiradi?
2
Eni 500 dan boshlab har bosishda –20, shart Width > 300. Nechanchi bosishda xabar chiqadi?
3
ShowMessage('Salom') ilovaga nima qiladi?
4
Nima uchun 'Eni: ' + Form1.Width xato bo‘ladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMaktab yopilishi haqidagi skrinshotHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →