Darslar 43–44 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
43
Ilova oynasiga ma’lumot joylash
Darslik: 95–98-betlar
MaqsadOynaga Label (yozuv) obyektini joylaydi, uning Caption, Font va Name xossalarini o‘zgartiradi va ilova ishlayotganda natijani Label orqali ko‘rsatadi.
Yangi so‘zlar
Label · Label: a control that shows text which the user cannot editName · Name: the property that holds the name of an object, used to refer to it in codeFont · Font: the property group for the type, size and colour of textobyekt.xossa · object.property: the way to refer to a property of an object in code
Tushuntirish
Ilovaga ma’lumot chiqarishning eng sodda vositasi – Label (Standard yorlig‘ida). Uning asosiy xossasi Caption: u ekranga chiqadigan matnni saqlaydi. Left, Top, Width, Height joy va o‘lchamni, Font esa shrift turini, o‘lchamini va rangini (masalan, Font.Size, Font.Color) belgilaydi. Har bir obyektning Name xossasi bor: Delphi birinchi yozuvga Label1, ikkinchisiga Label2 deb nom beradi. Kodda obyektga «Nom.xossa» ko‘rinishida murojaat qilinadi, masalan Label1.Caption := 'Salom'; Name xossasini ilova ishlayotganda o‘zgartirmang, chunki unga murojaat qiluvchi buyruqlar ishlamay qoladi; yangi nomlar faqat obyektni oynaga qo‘yayotganda berilsin. Sonni Label ga chiqarish uchun uni avval matnga aylantiring: Label2.Caption := 'Eni: ' + IntToStr(Form1.Width);
Namunalar
«O‘lcham ko‘rsatkichi»: oyna 500×300, «Kichraytir» tugmasi va ikkita Label: procedure TForm1.Button2Click(Sender: TObject); ⏎ begin ⏎ Form1.Width := Form1.Width - 25; ⏎ Form1.Height := Form1.Height - 15; ⏎ Label1.Caption := 'Eni: ' + IntToStr(Form1.Width); ⏎ Label2.Caption := 'Boyi: ' + IntToStr(Form1.Height); ⏎ end; To‘rt marta bosilgandan keyin: eni 500–4·25 = 400, bo‘yi 300–4·15 = 240, yozuvlar «Eni: 400» va «Boyi: 240».
Yozuvni kattalashtirish tugmasi: Label1.Font.Size := Label1.Font.Size + 3; Boshlang‘ich o‘lcham 10 bo‘lsa, besh marta bosishdan keyin 10+5·3 = 25. Rang berish: Label1.Font.Color := clRed; matn qizil bo‘ladi.
Sinfda faoliyat
«Jonli yozuv»: juftlik Label li ilova yaratadi; bir tugma yozuvni kattalashtiradi, ikkinchisi kichiklashtiradi va hozirgi o‘lchamni boshqa Label da ko‘rsatadi.
Mashq
1
Label ga ko‘rsatiladigan matn qaysi xossada saqlanadi?