ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Delphi da grafika

Darslar 59–60 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
59

Delphi da grafika bilan ishlash

Darslik: 132–137-betlar
MaqsadCanvas (polotno) yordamida Image obyektiga chizadi: Pen va Brush xossalarini, Rectangle, Ellipse, MoveTo, LineTo usullarini, Pixels xossasini va ranglarni (cl nomlari, RGB, $BBGGRR) qo‘llaydi.
Yangi so‘zlar
Canvas · Canvas: the drawing surface of an object such as an ImagePen / Brush · Pen / Brush: the pen draws lines, the brush fills areasRGB · RGB: a function that makes a colour from red, green and blue values 0–255Pixels · Pixels: the colours of single dots of the canvas, given by two coordinates
Tushuntirish

Ko‘p obyektlarda Canvas (polotno) xossasi bor: unda shakllar chiziladi. Chizish uchun oynada Additional yorlig‘idagi Image obyektidan foydalanish qulay, chunki unga chizilgan shakl oyna yopilib-ochilganda yo‘qolmaydi (to‘g‘ridan-to‘g‘ri Form1.Canvas ga chizilgan shakl esa oyna boshqa oyna ostida qolsa o‘chib ketishi mumkin). Koordinatalar polotnoning chap yuqori burchagidan sanaladi: x – o‘ngga, y – pastga. Rectangle(x1, y1, x2, y2) to‘g‘ri to‘rtburchak, Ellipse(x1, y1, x2, y2) esa shu to‘rtburchakka ichki chizilgan ellips chizadi; kvadrat ichiga ellips – aylana bo‘ladi. MoveTo(x, y) qalamni nuqtaga ko‘chiradi, LineTo(x, y) esa joriy nuqtadan berilgan nuqtagacha kesma chizadi. Pen (qalam: Color, Width, Style) chiziqlarni, Brush (cho‘tka: Color, Style) ichki sohani bo‘yaydi. Rang cl nomlari bilan (clRed, clBlue, clYellow) yoki RGB(qizil, yashil, ko‘k) bilan beriladi, har bir qiymat 0 dan 255 gacha, shuning uchun 256·256·256 = 16777216 rang bor. Bitta nuqtani Canvas.Pixels[x, y] := RGB(255, 0, 0); bilan bo‘yash mumkin. Lazarus da RGB o‘rniga RGBToColor(r, g, b) ishlatiladi.

RangRGB
sariq(255, 255, 0)
ko‘k(0, 0, 255)
qora(0, 0, 0)
oq(255, 255, 255)
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

O‘quvchi maktab xaritasini katakli qog‘ozda chizdi va kutubxonani «chapdan 2, yuqoridan 3 dan o‘ngga 6, pastga 5 gacha» deb yozdi. Shu ikki burchak raqamlari bilan har kim to‘rtburchakni xuddi shunday chiza oladi. Kompyuter ham shaklni burchak koordinatalari bilan chizadi, hisob esa chap yuqori burchakdan boshlanadi.

Kim ishlatadi

O‘yin dasturchilari, grafik dizaynerlar va xarita tuzuvchilar shakllarni koordinatalar bilan aniq belgilaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Katakli qog‘ozda ikki burchak koordinatasi bilan to‘rtburchak belgilang va do‘stingizga faqat shu raqamlarni berib, o‘sha to‘rtburchakni chizdirib ko‘ring.

Namunalar
Pascal
1procedure TForm1.Button1Click(Sender: TObject);
2begin
3  Image1.Canvas.Rectangle(40, 80, 140, 160);
4  Image1.Canvas.MoveTo(40, 80);
5  Image1.Canvas.LineTo(90, 40);
6  Image1.Canvas.LineTo(140, 80);
7end;
Uy: Image1 (300×200) – kod yuqorida. Devor eni 140–40 = 100, bo‘yi 160–80 = 80 piksel; tom cho‘qqisi x = (40+140)/2 = 90 da.
Ellipse(10, 40, 70, 120) ning yarim o‘qlari (70–10)/2 = 30 va (120–40)/2 = 40. Quyosh: Image1.Canvas.Brush.Color := clYellow; Image1.Canvas.Ellipse(220, 20, 260, 60); – 40×40 kvadratdagi aylana. RGB(255, 255, 0) sariq rang, RGB(0, 0, 255) ko‘k, RGB(0, 0, 0) qora, RGB(255, 255, 255) oq.
Sinfda faoliyat

«Uy va quyosh»: juftlik o‘z koordinatalari bilan uy, eshik va quyosh chizadi; devor eni va bo‘yini oldindan hisoblab, rasmdagi o‘lchamlar bilan solishtiradi.

Mashq
1
Canvas koordinatalari qayerdan sanaladi?
2
Rectangle(30, 50, 130, 150) ning eni va bo‘yi?
3
Ellipse(10, 20, 90, 60) ning yarim o‘qlari?
4
Nima uchun rasmni Image ga chizish Form1.Canvas ga chizishdan ishonchliroq?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliVakuumda tok bormi? Bobo radiosiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →