ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Excel formulalari va murojaatlar

Darslar 1–2 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
1

Sodda ifodalarni hisoblash

Darslik: 5–7-betlar
MaqsadExcel varag‘ida katak manzillari, formula yozish qoidasi va xato qiymatlarini biladi; oddiy arifmetik ifodalarni hisoblaydi.
Yangi so‘zlar
katak manzili · cell address: the column letter followed by the row number, for example C45formula · formula: an entry that starts with = and is calculated by Excelformulalar satri · formula bar: the line that shows and edits the content of the active cellxato qiymati · error value: a code such as #DIV/0! that shows why a formula could not be calculated
Tushuntirish

Elektron jadvalda kitob (workbook) varaqlardan (sheet) iborat. Varaq ustunlari harflar bilan (A dan XFD gacha, jami 16 384 ta), satrlari raqamlar bilan (1 dan 1 048 576 gacha) belgilanadi, katak manzili esa ustun harfi va satr raqamidan tuziladi, masalan C45. Formula har doim «=» belgisidan boshlanadi: shunda Excel yozuvni matn emas, hisoblanadigan ifoda deb tushunadi. Amallar: + (qo‘shish), – (ayirish), * (ko‘paytirish), / (bo‘lish), ^ (darajaga ko‘tarish). Avval daraja, so‘ng ko‘paytirish va bo‘lish, oxirida qo‘shish va ayirish bajariladi; qavslar tartibni o‘zgartiradi. Katakda natija ko‘rinadi, formulaning o‘zi esa formulalar satrida turadi; fayl kengaytmasi .xlsx. Formula hisoblanmasa, katakda xato qiymati paydo bo‘ladi: #DIV/0! (nolga bo‘lish), #NAME? (nom tanilmadi), #VALUE! (qiymat turi mos emas), #REF! (mavjud bo‘lmagan katakka murojaat); #### belgisi esa son ustunga sig‘magani uchun chiqadi. Bu dars Excel 2010 asosida yozilgan, ammo hozirgi Excel, LibreOffice Calc va Google Sheets da formulalar xuddi shunday ishlaydi.

Tartib: ^, keyin * va /, oxirida + va –; qavslar birinchi
BelgiAmal
+qo‘shish
–ayirish
*ko‘paytirish
/bo‘lish
^daraja
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Shaxmat to‘garagida o‘yinchi «e4» deb aytadi va hamma bir xil katakni topadi: harf ustunni, raqam qatorni ko‘rsatadi. Jadvaldagi katak manzili ham shunday ishlaydi. Shu sababli ikki kishi bir xil sonni topib, adashmaydi.

Kim ishlatadi

Hisobchilar, ro‘yxat yuritadigan o‘qituvchilar va ombor xodimlari boshqalarga sonning aniq qayerdaligini katak manzili bilan aytadi.

Bugun sinab ko‘ring

Qog‘ozga 4 ustun va 4 qatorli katakli jadval chizing, ustunlarga A–D, qatorlarga 1–4 deb yozing va do‘stingizdan «C3» qaysi katak ekanini toping deb so‘rang.

Namunalar
B1fx=A1*A2+A1/A2
AB
11563,75
24
A1 katakda 15, A2 katakda 4 turibdi. =A1*A2+A1/A2 formulasi: 15·4 = 60, 15/4 = 3,75, yig‘indi 63,75 bo‘ladi.
=2+3*4^2 da avval 4^2 = 16, so‘ng 3·16 = 48, oxirida 2 + 48 = 50. Qavs qo‘yilgan =(2+3)*4^2 esa 5·16 = 80 beradi.
Sinfda faoliyat

«Xatoni oldindan ayt»: o‘qituvchi uchta formulani yozadi: =5/0, ="Salom"+1 va =ABC(2). O‘quvchilar har birida qaysi xato qiymati chiqishini taxmin qiladi, keyin natija kompyuterda tekshiriladi.

Mashq
1
Excel varag‘idagi oxirgi ustunning nomi nima va satrlar soni nechta?
2
B1 katakda 12, B2 katakda 7 turibdi. =B1*B2-B1 formulasi qanday natija beradi?
3
A1 / B1 ni hisoblaydigan formulada B1 = 0 bo‘lsa, qaysi xato qiymati chiqadi va nima uchun?
4
Nima uchun formula «=» belgisidan boshlanishi shart?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliFakt-chek klubi: birinchi da’voHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →