Sodda ifodalarni hisoblash
Elektron jadvalda kitob (workbook) varaqlardan (sheet) iborat. Varaq ustunlari harflar bilan (A dan XFD gacha, jami 16 384 ta), satrlari raqamlar bilan (1 dan 1 048 576 gacha) belgilanadi, katak manzili esa ustun harfi va satr raqamidan tuziladi, masalan C45. Formula har doim «=» belgisidan boshlanadi: shunda Excel yozuvni matn emas, hisoblanadigan ifoda deb tushunadi. Amallar: + (qo‘shish), – (ayirish), * (ko‘paytirish), / (bo‘lish), ^ (darajaga ko‘tarish). Avval daraja, so‘ng ko‘paytirish va bo‘lish, oxirida qo‘shish va ayirish bajariladi; qavslar tartibni o‘zgartiradi. Katakda natija ko‘rinadi, formulaning o‘zi esa formulalar satrida turadi; fayl kengaytmasi .xlsx. Formula hisoblanmasa, katakda xato qiymati paydo bo‘ladi: #DIV/0! (nolga bo‘lish), #NAME? (nom tanilmadi), #VALUE! (qiymat turi mos emas), #REF! (mavjud bo‘lmagan katakka murojaat); #### belgisi esa son ustunga sig‘magani uchun chiqadi. Bu dars Excel 2010 asosida yozilgan, ammo hozirgi Excel, LibreOffice Calc va Google Sheets da formulalar xuddi shunday ishlaydi.
| Belgi | Amal |
|---|---|
| + | qo‘shish |
| – | ayirish |
| * | ko‘paytirish |
| / | bo‘lish |
| ^ | daraja |
Shaxmat to‘garagida o‘yinchi «e4» deb aytadi va hamma bir xil katakni topadi: harf ustunni, raqam qatorni ko‘rsatadi. Jadvaldagi katak manzili ham shunday ishlaydi. Shu sababli ikki kishi bir xil sonni topib, adashmaydi.
Hisobchilar, ro‘yxat yuritadigan o‘qituvchilar va ombor xodimlari boshqalarga sonning aniq qayerdaligini katak manzili bilan aytadi.
Qog‘ozga 4 ustun va 4 qatorli katakli jadval chizing, ustunlarga A–D, qatorlarga 1–4 deb yozing va do‘stingizdan «C3» qaysi katak ekanini toping deb so‘rang.
| A | B | |
|---|---|---|
| 1 | 15 | 63,75 |
| 2 | 4 |
«Xatoni oldindan ayt»: o‘qituvchi uchta formulani yozadi: =5/0, ="Salom"+1 va =ABC(2). O‘quvchilar har birida qaysi xato qiymati chiqishini taxmin qiladi, keyin natija kompyuterda tekshiriladi.