ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Matnli va mantiqiy funksiyalar

Darslar 9–10 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
9

Matnli funksiyalar

Darslik: 25–26-betlar
MaqsadMatnli funksiyalar (LEN, &, CONCATENATE, REPT, REPLACE, TEXT, VALUE) yordamida matn bilan ishlaydi.
Yangi so‘zlar
matn satri · text string: characters in quotation marks, for example "Ali"birlashtirish (&) · concatenation: the & operator joins pieces of text into oneLEN · LEN: counts the characters in a text, spaces includedVALUE · VALUE: converts a text that looks like a number into a real number
Tushuntirish

Excelda matn ham sonlar kabi formulada qatnashadi: matn satri qo‘sh tirnoq ichiga olinadi. LEN(matn) belgilar sonini sanaydi, bo‘sh joylar ham hisobga kiradi. Matnlarni birlashtirish uchun & amali ishlatiladi: =A1&" "&B1; xuddi shu ishni CONCATENATE(matn1, matn2, …) ham bajaradi, yangi Excelda esa CONCAT va TEXTJOIN ham bor. REPT(matn, n) matnni n marta takrorlaydi. REPLACE(eski_matn, boshlanish, belgilar_soni, yangi_matn) satrning ko‘rsatilgan qismini almashtiradi. TEXT(qiymat, shakl) sonni berilgan ko‘rinishdagi matnga aylantiradi, masalan TEXT(7,"000") = «007»; VALUE(matn) esa raqamga o‘xshash matnni songa qaytaradi. Matn ko‘rinishidagi son SUM funksiyasida hisobga olinmaydi, shuning uchun VALUE foydali. Ro‘yxatlar bilan mashq qilganda o‘ylab topilgan ismlardan foydalaning: haqiqiy odamlarning shaxsiy ma’lumotlarini umumiy jadvallarga kiritmang.

FunksiyaVazifasi
LEN(matn)belgilar soni
&, CONCATENATEmatnlarni ulash
REPT(matn, n)n marta takrorlash
REPLACE(eski_matn, boshlanish, belgilar_soni, yangi_matn)qismini almashtirish
TEXT(qiymat, shakl)sonni matnga aylantirish
VALUE(matn)matnni songa aylantirish
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab kutubxonasi kitoblarga kod yozadi: fan harfi va tartib raqami. Xodim ularni qo‘lda bitta-bitta yozmasdan, harf bilan sonni birlashtiruvchi formuladan foydalanadi. Yuzlab kod bir xil ko‘rinishda chiqadi va yozuv xatosi kamayadi.

Kim ishlatadi

Kutubxonachilar, ofis xodimlari va ma’lumotlarni tozalovchi mutaxassislar matnni birlashtirish va uzunligini tekshirish funksiyalaridan foydalanadi.

Bugun sinab ko‘ring

«Maktab» so‘zidagi harflarni sanang. Keyin uchta qog‘oz kartaga «kit», «ob» va bitta bo‘sh joy yozib, ularni turli tartibda birlashtirib ko‘ring.

Namunalar
C1fx=A1&" "&B1
ABC
1AzizaKarimovaAziza Karimova
A1 da «Aziza», B1 da «Karimova». =A1&" "&B1 natijasi «Aziza Karimova»; =CONCATENATE(B1,", ",A1) esa «Karimova, Aziza» beradi. Bo‘sh joy ham matn, shuning uchun uni tirnoq ichida yozish shart.
FormulaNatija
=LEN("Informatika")11
=REPT("*",5)*****
=REPLACE("Tashkent-5",10,1,"7")Tashkent-7
=TEXT(7,"000")007
=VALUE("45")+550
=LEN("Informatika") = 11; =REPT("*",5) = «*****»; =REPLACE("Tashkent-5",10,1,"7") = «Tashkent-7» (10-belgi almashtirildi); =TEXT(7,"000") = «007»; =VALUE("45")+5 = 50.
Sinfda faoliyat

«Matn konstruktori»: har bir juftlik uchta katakka o‘ylab topilgan familiya, ism va sinfni yozadi va bitta formula bilan «Familiya I., sinf» ko‘rinishidagi yozuv hosil qiladi; qo‘shni juftlik natijani tekshiradi.

Mashq
1
=LEN("Informatika") natijasi nechaga teng?
2
=REPT("ab",3) qanday matn beradi?
3
A2 da ism, B2 da familiya. «Familiya Ism» ko‘rinishida bo‘sh joy bilan birlashtiruvchi formulani yozing.
4
Matn ko‘rinishidagi 45 soni uchun VALUE nima uchun kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliUstozlar kuni: «bepul karta» xabariHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →