☰ Mundarija · Informatika

Matnli va mantiqiy funksiyalar

Darslar 9–10 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
9

Matnli funksiyalar

Darslik: 25–26-betlar
MaqsadMatnli funksiyalar (LEN, &, CONCATENATE, REPT, REPLACE, TEXT, VALUE) yordamida matn bilan ishlaydi.
Yangi so‘zlar
matn satri · text string: characters in quotation marks, for example "Ali"birlashtirish (&) · concatenation: the & operator joins pieces of text into oneLEN · LEN: counts the characters in a text, spaces includedVALUE · VALUE: converts a text that looks like a number into a real number
Tushuntirish

Excelda matn ham sonlar kabi formulada qatnashadi: matn satri qo‘sh tirnoq ichiga olinadi. LEN(matn) belgilar sonini sanaydi, bo‘sh joylar ham hisobga kiradi. Matnlarni birlashtirish uchun & amali ishlatiladi: =A1&" "&B1; xuddi shu ishni CONCATENATE(matn1, matn2, …) ham bajaradi, yangi Excelda esa CONCAT va TEXTJOIN ham bor. REPT(matn, n) matnni n marta takrorlaydi. REPLACE(eski_matn, boshlanish, belgilar_soni, yangi_matn) satrning ko‘rsatilgan qismini almashtiradi. TEXT(qiymat, shakl) sonni berilgan ko‘rinishdagi matnga aylantiradi, masalan TEXT(7,"000") = «007»; VALUE(matn) esa raqamga o‘xshash matnni songa qaytaradi. Matn ko‘rinishidagi son SUM funksiyasida hisobga olinmaydi, shuning uchun VALUE foydali. Ro‘yxatlar bilan mashq qilganda o‘ylab topilgan ismlardan foydalaning: haqiqiy odamlarning shaxsiy ma’lumotlarini umumiy jadvallarga kiritmang.

Namunalar
A1 da «Aziza», B1 da «Karimova». =A1&" "&B1 natijasi «Aziza Karimova»; =CONCATENATE(B1,", ",A1) esa «Karimova, Aziza» beradi. Bo‘sh joy ham matn, shuning uchun uni tirnoq ichida yozish shart.
=LEN("Informatika") = 11; =REPT("*",5) = «*****»; =REPLACE("Tashkent-5",10,1,"7") = «Tashkent-7» (10-belgi almashtirildi); =TEXT(7,"000") = «007»; =VALUE("45")+5 = 50.
Sinfda faoliyat

«Matn konstruktori»: har bir juftlik uchta katakka o‘ylab topilgan familiya, ism va sinfni yozadi va bitta formula bilan «Familiya I., sinf» ko‘rinishidagi yozuv hosil qiladi; qo‘shni juftlik natijani tekshiradi.

Mashq
1
=LEN("Informatika") natijasi nechaga teng?
2
=REPT("ab",3) qanday matn beradi?
3
A2 da ism, B2 da familiya. «Familiya Ism» ko‘rinishida bo‘sh joy bilan birlashtiruvchi formulani yozing.
4
Matn ko‘rinishidagi 45 soni uchun VALUE nima uchun kerak?