ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

So‘rovlarda hisoblash

Darslar 32 · 1 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
32

MS Access 2010 da matematik amallarni bajarish

Darslik: 71–75-betlar
MaqsadSo‘rovda hisoblanadigan maydon yaratadi, arifmetik amallar va Sqr, Abs, Int, Log, IIf funksiyalaridan foydalanadi hamda guruhlar bo‘yicha jami natijalarni hisoblaydi.
Yangi so‘zlar
hisoblanadigan maydon · calculated field: a query column whose value is computed from other fieldsifoda · expression: operands, operators and functions that give one valueIIf · IIf: the Access function that chooses one of two values by a conditionGroup By · Group By: the Totals option that forms groups of equal values
Tushuntirish

Access so‘rovida jadvaldagi maydonlardan yangi qiymat hisoblash mumkin: maydon qatoriga «Nom: ifoda» yoziladi, masalan Total: [Price]*[Qty], maydon nomlari kvadrat qavsda bo‘ladi. Arifmetik amallar + – * /, daraja ^, butun bo‘lish \ va qoldiq Mod; funksiyalardan Sqr(x) – kvadrat ildiz, Abs(x) – modul, Int(x) – butun qism (pastga yaxlitlash), Sin, Cos, Tan va Log(x). Diqqat: Access da Log tabiiy logarifm (asosi e ≈ 2,718) ni beradi, o‘nlik logarifmni emas; shuning uchun Log(1) = 0. Shart bilan tanlash uchun IIf(shart, qiymat1, qiymat2) ishlatiladi, masalan IIf([Mark]>=3,"Pass","Fail"); mahalliy sozlamaga qarab argumentlar vergul yoki nuqtali vergul bilan ajratiladi. Guruhlar bo‘yicha hisob uchun Query Design da Σ Totals ni bosing, guruh maydoni uchun Group By, hisoblanadigan maydon uchun Sum, Avg, Min, Max yoki Count ni tanlang. Foizni yozishda o‘nli kasr belgisi sozlamaga bog‘liq bo‘lgani uchun [Price]*12/100 ko‘rinishi qulay.

FunksiyaMa’nosi
Sqr(x)kvadrat ildiz
Abs(x)modul
Int(x)butun qism (pastga yaxlitlash)
Log(x)natural logarifm
IIf(shart, qiymat1, qiymat2)shart bo‘yicha tanlash
\ va Modbutun bo‘lish va qoldiq
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sayohat tashkilotchisi jadvalda masofa va o‘rtacha tezlikni yozib, so‘rovda uchinchi, hisoblanadigan maydon qo‘shdi: yo‘lga ketadigan vaqt. 60 km masofani soatiga 30 km tezlikda bosib o‘tish 2 soat oladi. Asl ustunlar o‘zgarmadi, yangi ustun esa har bir qator uchun o‘zi chiqdi.

Kim ishlatadi

Yuk tashish rejalashtiruvchilari, muhandislar va tahlilchilar asl ma’lumotni buzmay, so‘rovlarda yangi ko‘rsatkichlarni hisoblaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Daftarga 3 ta yo‘lni «masofa (km)» va «tezlik (km/soat)» ustunlari bilan yozing va uchinchi ustunga vaqtni (masofa ÷ tezlik) hisoblang; dastlabki ustunlar o‘zgarmaganini ko‘ring.

Namunalar
ItemPriceQtyTotalTotal2
Daftar500063000033600
Orders jadvali: Item, Price (so‘m), Qty. Daftar: Price = 5000, Qty = 6; Total: [Price]*[Qty] = 30000. Daftar uchun QQS 12% bilan: Total2: [Price]*[Qty]*112/100 = 30000*112/100 = 33600. Jadvaldagi Price va Qty o‘zgarmaydi: Total – faqat so‘rovdagi hisob.
SinfBaholarYig‘indiAvg
10A5, 3, 5, 4, 5224,4
10B4, 5, 3124
Students jadvalidagi ballar bo‘yicha: 10A da 5, 3, 5, 4, 5 (yig‘indi 22, Avg = 4,4); 10B da 4, 5, 3 (yig‘indi 12, Avg = 4). Totals so‘rovida Class – Group By, Mark – Avg: ikkita qator chiqadi. IIf([Mark]>=4,"good","low") esa 5, 3, 5, 4, 5 uchun good, low, good, good, good beradi.
Sinfda faoliyat

«Do‘kon so‘rovi»: juftlik 5 ta mahsulotli jadval tuzadi, Total va QQS bilan jami maydonlarni hisoblaydi, IIf bilan «arzon/qimmat» ustuni qo‘shadi va natijani kalkulyatorda tekshiradi.

Mashq
1
Narx 12000, soni 3 bo‘lsa, Total: [Price]*[Qty] nechaga teng?
2
Shu summaga 12% QQS qo‘shilsa, jami qancha bo‘ladi?
3
Sqr(144) va Log(1) qiymatlarini yozing.
4
Nima uchun Total hisoblanadigan maydoni jadvaldagi Price va Qty ni o‘zgartirmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliAholi ikki baravardan ko‘p oshdimi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →