ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Timer obyekti

Darslar 61–62 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
61

Timer obyekti va undan foydalanish

Darslik: 138–143-betlar
MaqsadTimer obyektining Interval va Enabled xossalarini va OnTimer hodisasini ishlatadi: elektron soat, teskari sanoq va to‘xtatib-yoqish tugmasini yaratadi.
Yangi so‘zlar
Timer · Timer: an invisible object that triggers an event at regular intervalsInterval · Interval: the time between two timer events, in millisecondsOnTimer · OnTimer: the event that runs each time the interval passesmillisekund · millisecond: one thousandth of a second
Tushuntirish

Vaqtga bog‘liq ishlar – soat, teskari sanoq, animatsiya – uchun Timer (System yorlig‘i) ishlatiladi. U ilova oynasida ko‘rinmaydi, lekin faol bo‘lsa, belgilangan vaqt o‘tgach OnTimer hodisasini ishga tushiradi, protsedura bajariladi va ilova ishini davom ettiradi. Timer ning ikkita xossasi bor: Enabled (True bo‘lsa ishlaydi, False bo‘lsa to‘xtaydi; boshida True) va Interval – hodisalar orasidagi vaqt millisekundlarda (boshida 1000, ya’ni 1 sekund). 1 sekund = 1000 millisekund, shuning uchun sekundiga 20 marta ishlashi uchun Interval = 1000 / 20 = 50. Soat uchun Label1.Caption := TimeToStr(Now); yoziladi: Now – kompyuter soatining hozirgi vaqti, TimeToStr esa uni matnga aylantiradi. Teskari sanoq uchun global o‘zgaruvchi kerak, chunki qiymat OnTimer ning bir ishlashidan ikkinchisigacha saqlanishi lozim; unga Left, Top, Width, Caption kabi xossa nomini bermang, aks holda forma protsedurasida bu nom formaning o‘z xossasini bildiradi. Timer intervali aniq emas: Windows uni biroz kechiktirishi mumkin, shuning uchun aniq vaqt kerak bo‘lsa, sanab borish o‘rniga Now dan foydalaning.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Viktorina ilovasida har savolga 20 soniya beriladi. Ekranda ko‘rinmaydigan taymer har soniyada ishga tushib, yozuvdagi sonni bittaga kamaytiradi. Son nolga yetganda ilova keyingi savolga o‘tadi.

Kim ishlatadi

Ilova va o‘yin dasturchilari, sport vaqtini o‘lchash tizimlarini yaratuvchilar va animatorlar vaqt bo‘yicha ishlaydigan jarayonlarni taymer bilan boshqaradi.

Bugun sinab ko‘ring

10 soniyani «bir, ikki, uch…» deb ovoz chiqarib sanang; agar yoningizda soat bo‘lsa, haqiqiy vaqt bilan solishtiring.

Namunalar
Pascal
1procedure TForm1.Timer1Timer(Sender: TObject);
2begin
3  Label1.Caption := TimeToStr(Now);
4end;
Soat: Label1 (Font.Size = 36), Timer1 (Interval = 1000) – kod yuqorida. Har sekundda yozuv yangilanadi, masalan 09:15:07 dan 09:15:08 ga.
Pascal
1procedure TForm1.Timer1Timer(Sender: TObject);
2begin
3  qoldi := qoldi - 1;
4  if qoldi > 0 then
5    Label1.Caption := IntToStr(qoldi)
6  else
7  begin
8    Label1.Caption := 'Start!';
9    Timer1.Enabled := False;
10  end;
11end;
Teskari sanoq (poyga boshlanishi): global var qoldi: Integer; Tayyor tugmasi: qoldi := 10; Timer1.Enabled := True; Timer1 (Interval = 1000) – kod yuqorida. Label 9, 8, …, 1 ni ko‘rsatadi, so‘ng Start! yoziladi. Interval = 1000 da 10 soniya, Interval = 500 da esa 10·500 ms = 5 soniya ketadi.
Sinfda faoliyat

«Sanoq»: juftlik 20 soniyalik teskari sanoq ilovasini yaratadi, «To‘xtat/Davom» tugmasini (Enabled := not Enabled) qo‘shadi va Interval ni o‘zgartirib, sanoq vaqti qanday o‘zgarishini oldindan hisoblaydi.

Mashq
1
Timer ning Interval xossasi qaysi birlikda o‘lchanadi?
2
Interval = 250 bo‘lsa, Timer 1 sekundda necha marta ishlaydi?
3
Teskari sanoq 45 dan, Interval = 1000. Necha soniyada 0 ga yetadi?
4
Nima uchun teskari sanoq qiymati global o‘zgaruvchida saqlanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliSim qarshiligi hech o‘zgarmasmi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →